Па­с­порт

1. Но­мер раз­де­ла по КМГВ — 2010 ж. — 8.3. 65

По­ляр­ный Урал, тоо Рай­из, Ен­га-Ю да­ры­я­сы­нын өрөөнү

2. Чо­ң­ду­гу: 1036,0 (Чер­ная Цен­траль­ная)

бийиктик: 1036,0 ма­ру­т: тү­н­дүк-чы­гыш жак жонун менен.

3. Та­та­ал­дык да­ра­жа­сы: 2А, пп
4. Ма­ру­тун мүнөзү — ком­би­ни­ро­ван­дуу.
5. Ма­ру­тун бийиктик айырмасы: 640 м
6. Узун­ду­гу: 3500 м
7. Эң чоң кат. сл. бөлүктөрүнүн узундугу:

R1–R2 — 600 м, R2–R4 — 2900 м, R3 — 0 м, R4 — 0 м, R5 — 0 м, R6 —

0 м.

8. Ор­то­чо тик­ти­ги: не­гиз­ги бө­лү­гү — 60 гра­дус.

ба­ар­дык ма­ру­тун — 45 гра­дус.

9. Кыр­кычтар кол­до­нул­ду:

Бар­дыгы кол­до­ну­лган:

• аска кыр­кыч­тар — 0
• закладкалар — 4
• шля­мбур­дук ста­цио­нар­дык — 0
• ИТО — 0
• шля­мбур­дук алынуучу — 0

Ма­рш­рут­та кал­ды­рыл­ган «кыр­кыч­тар»: ба­ар­дыгы — 0; а. и. шля­мбур­дук — 0.

10. Маршрутка чыгуу — 7:00, 2 но­яб­ря 2010 ж.

Чо­ң­дук­ка чы­гуу — 15:30, 2 но­яб­ря 2010 ж. БЛге кайтуу — 19:00, 2 но­яб­ря 2010 ж

11. Ко­ман­да­нын жүр­гөн са­ат са­ны: 12 ч.
12. Жетекчи: Маль­цев Се­ре­й Лео­ни­до­вич, 1- разряд, ин­стр. 2 ка­те­го­рия­луу

Ка­ты­шуу­чу­лар: Г. Но­со­ва (Ухта, 2 разряд), А. Го­ле­та­ров (Инта, 3 разряд), А. Бо­нчук (Сык­ты­вкар, 2 разряд)

13. Ма­шык­тыр­гу­чу: Журавлев Сергей Васильевич, наамы — КМС, инструктор-мето­дист 1 категориялуу.

Чоңдуктун сыпаттамасы

Черная (Центральная) чокусу — Райиз тоо массивинин бир чокусу, Ямало-Ненец автономдук округунун (ЯНАО) Тюмен облусунун, Урал федералдык округу РФ, Полярный Уралдын чыгыш капталдарында, Харп посёлокунан 50 км түштүк-чыгышта, Енга-Ю дарыясынын өрөөнүндө (р. Собь дарыясынын оң жээктеги куймасы), Кара тоонун эң бийик чокусу болуп саналат. Чокусун формасы күмбөз сымал, бийиктиги — 1046,0 м.

Чер­ная (Цен­траль­ная) чо­ң­ду­гу ке­ле­чек­те окуу-спорттук чыгып жүрүү­лөр үчүн максаттуу объект боло алат, анткени анда мына бул сыпаттамалар бар:

• тү­н­дүк жантаймасындагы аска зоокалуу жон;
• тү­н­дүк жантаймасындагы түндүк-чыгыш капчыгайдагы аскалуу карниздер;
• тү­н­дүк жантаймасындагы түндүк-батыш капчыгайдагы аскалуу карниздер.

Тоонун аталышы — расмий, По­ляр­дык Ура­лдын карталарында бар, оро­гра­фия­лык тактоолор (Во­сточ­ная, Цен­траль­ная жана башкалар) альпинисттер үчүн ыңгайлуу багыттоо максатында берилген.

Ма­ру­тун сы­пат­та­ма­сы: «Тү­н­дүк-чы­гыш жонун менен».

Маршрут: «Түндүк-чыгыш жону менен 2А кат. сл. (ком­би­ни­ро­ван­дуу)» — экинчи татаалдык даражасындагы толук маршрут, табигый тосилдердин толук жыйындысы менен, ушул деңгээлдеги татаалдыктын маршруттарына дал келет.

Бул ма­ру­тун өтүшү гана эмес эс­те­ти­ка­лык, спорт­тук-прак­ти­ка­лык мааниге ээ, анткени чыгып баратып аскалуу жана кар-мөңгүлүү рельефтерде камсыздандыруу жана өзүн-өзү камсыздандыруу ыкмаларын иштеп чыгууга мүмкүндүк берет.

Маршрут жондуу, объективдүү коопсуз, бул окуу-спорттук чыгып жүрүү­лөрдү кышкы мезгилде өткөрүүгө мүмкүндүк берет.

Сна­ря­же­ние

Чыгып жүрүү үчүн 6 кишилик (5 ка­ты­шуу­чу + ин­струк­тор) окуу-спорттук топтун курамында мына бул атайын снаряжение керек:

Жеке:

• Та­бель­дүү
• Кош­ки
• Муз­чук (ми­л­дет­түү)

Жал­пы:

• Не­гиз­ги ар­кан 10 мм — 3×50 м
• Аскалуу балка — 1 шт.
• Аска кыр­кыч­тар — 6 шт.
• Ай­сбайль — 1 шт.
• Зак­лад­ка эле­мен­т­тер — 6 шт.
• Муз­бур­гич­тер — 3 шт.
• От­тяж­ки — 6 шт.
• Пет­ли — 8 шт.

Жак­ын­доо

Ба­залык ла­герден — «Ба­лок до­рож­ни­ков» п. Харптан рудникке кеткен жолдо, Ен­га-Ю да­ры­я­сы­нан өтүү (4 км — 1,5 ч), андан кийин капчыгайдын ичине кирүү.

Капчыгайдын башталышында байланышуу үчүн ыңгайлуу жер бар.

Тех­ни­ка­лык бө­лүгү

Капчыгайдан кар-шагылдуу жантайма менен аска жондун түбүнө көтөрүлүү. Андан ары кыйла тилмеленген жон менен «Пли­та­лар» бөлүгүнө чейин көтөрүлүү. Бул бөлүк аралык камсыздандыруу пункттарын уюштурууда билим жана көндүмдөрдү талап кылат.

Бул бөлүк татаал эмес, бирок кууш жондо жайгашкан жана катышуучулардан жармашуу такталары менен жылма такталардан тыкандык жана коопсуздук менен өтүүнү талап кылат.

Ма­ру­тун кылчык — «Бычак». «Бычак» — техникалык эле татаал эмес, психологиялык жактан татаал жана субъективдүү кооптуу жер. Кар жааган мезгилде жондо кар карнизи пайда болот.

Жондун ары жагында:

• такталар менен көтөрүлүү;
• чокунун алдындагы жонго чыгуу;
• жон менен жылма тактага чейин жүрүү;
• жармашуу менен тактадан өтүү;
• экинчи аскалуу бөлүгүнө чыгуу.

Жон жөнөкөйлөшөт, андан кийин чокунун күмбөзүндөгү чоң шагылдуу жерге айланат. Чокунун күмбөзү кышкысын кардуу жана үч таканктуу жүрүүнү талап кылат.

Чо­ң­дук­тан тү­шүү

Кел­ген жол менен.

Кар жантаймасынын тиктиги 45°ка чейин. 300 м, 1 км. Бир убактагы жүрүү, муз­чуктун жардамы менен өзүн-өзү камсыздандыруу.

1001.0

Чёр­ная цен­траль­ная

1035.0

Го­ра Чёр­ная

1022.0

Вер­ши­на — Чёр­ная Во­сточ­ная

Мар­шрут — по СЗ гре­бню. Кат. сл. — 2А км. Пе­ре­опро­хож­де­ние — С. В. Жу­равлёв+2, 2010 г.

Ма­ру­тун кылчык — «Бычак» аска жон□

По­ля­рный Урал. Тоо массиви Райиз. Чоку — Черная Центральная. Маршрут: тү­н­дүк-батыш жонун менен. Татаалдык деңгээли — 2А кат. сл. Биринчи жолу чыккандар: но­ябрь 2010 ж., С. Маль­цев+7. Түндүк-батыштан, Ен­га-ю-Из тоосунун капталынан тарткан сүрөт

Ба­за­лык ла­герь — «Ба­лок до­ро­жни­ков»

Жол: пос. Харп — хро­ми­то­вый руд­ник

Ен­га-ю-Из да­ры­я­сы