Чыгуу паспорту

Тоолуу аймак - Полярдык Урал

Кырка тоо - Рай-Из тоо массиви

Өрөөн - Нырдвомэн-Шор дарыясынын өрөөнү.

КМГВ-2001 ж. бөлүмдүн № - № 8. "Башка тоо системалары жана массивдери".

Чокунун аталышы - 1159 (Динозавр Главный).

Бийиктиги - 1159 м

Маршруттун аталышы - түндүк дубалдын батыш карлуу- муздуу көлөчү менен

Татаалдык категориясы - 2А ( болжол менен).

Маршруттун мүнөзү - аралаш

Бийиктиктердин айырмасы - 950 м (РФ Генштабынын картасы боюнча: баштапкы белги деңиз деңгээлинен - Нырдвомэн-Шор дарыясынын суунун кырчоосу негизги лагерде - 199 м, чоку деңиз деңгээлинен - 1159 м).

Маршруттун узундугу - 4–5 км

Техникалык татаал участкалар:

5 кат. сл. участкалары - жок
6 кат. сл. - жок

Маршруттун негизги (техникалык) бөлүгүнүн орточо тиктиги — 55°.

Бардык маршруттун орточо тиктиги — 45°.

Маршрутта коюлган илмектердин саны — калтырылган эмес. Колдонулган илмектер — жок.

Команданын жүрүүчү сааттары — 10 ч

Топтун курамы:

жетекчи П. А. Бондарук (2-й сп. разряд, Сыктывкар)
Ю. В. Валужис (2-й сп. разряд, Сыктывкар)
И. А. Бойко (2-й сп. разряд, Сыктывкар)
С. В. Журавлев (КМС, Сыктывкар)

Маршрутка чыгуу - 6:00, 26 июнь 2007 ж. Чокуга чыгуу - 14:00, 26 июнь 2007 ж. Негизги лагерге кайтуу - 16:00, 26 июнь 2007 ж.

Альпинисттик иш-чараны өткөргөн уюм:

Коми Республикасынын альпинизм федерациясынын альпинисттик экспедициясы
НП «Саук-Пай» түндүк саякаттар клубу» (Сыктывкар ш.)
Ухта шаарынын туристер жана альпинисттер клубу

Альпинисттик иш-чаранын мөөнөттөрү — 25 июнь - 10 июль 2007 ж.

Улук тренери — ФАРК (Коми Республикасынын альпинизм федерациясы) чыгаруучу

Ф. Н. Фоменко (КМС, инстр.-методист 1-й категории, уд. № 07, Ухта ш.)

Улук тренери — альпмероприятиени чыгаруучу

С. В. Журавлев (КМС, инстр.-методист 2-й категории, уд. № 1124, Сыктывкар ш.)

Коми Республикасынын альпинизм федерациясы Сыктывкар ш., 2007 ж.

8.1159 (Динозавр Главный) — кар-муз көлөчү менен маршрут, 1Б кат. сл.

Чокунун сүрөттөлүшү

1159 (Динозавр Главный) чокусу Полярдык Уралдын Рай-Из тоо массивинде, Орусиянын Ямало-Ненец автономиялуу округунун аймагында, Түндүк Полярдык тегеректен тышкары жайгашкан.

Бул чокуга маршруттардын өзгөчөлүгү - бийиктиктин чоң айырмасы бар (деңиз деңгээлинен 199 м) чокуга чейин (1159 м), башкача айтканда 800 м ашык.

1159 (Динозавр Главный) чокусу классифицирленген чокулардын тизмесине кирет. Бул чокуга биринчи маршруттар Ухта альпинисттери тарабынан 1995-1999-жж. кышында салынган. Алар тарабынан чокуга альпинисттик аталыш берилген, анткени бул чокунун өзүнүн аталышы жок.

Нырвомэн-Шор сайынын өрөөнүнөн, негизги лагердин эң ыңгайлуу жайлашкан жери - тундрадагы чоң модрин-ольха оазиси, — чоку оңой эле таанылат, анткени анда ачык аскалуу дубалдар жана контрфорстар бар.

Маршруттун сүрөттөлүшү

Маршрут: Түндүк дубалдын батыш кар-муз көлөчү түндүк дубалды батыш кырткычтын түндүк дубалдан ажыратат. Ал Нырдвомэн-Шор дарыясынын өрөөнүнөн жакшы таанылат, анткени ал скала массивдерин түндүк дубалдан жана батыш кырткычтын түндүк дубалын бөлүп турат жана чокунун күмбөзүнө чыгарат.

Жолдоо: Бивуактан Нырдвомэн-Шор дарыясынын өрөөнүнөн (кошумча карта-схеманы кара), жашыл голецти оң жактан (жүрүүчү тараптан) айланта, кар көлөчтүн башына көтөрүлүү керек.

Маршруттун техникалык бөлүгү:

Чоң аскалуу чыгынтыларды сол жактан (жүрүүчү тараптан) айланып өтүп, кар тилинде 45° бурчка чейин көтөрүлүү.
Башталгычтар үчүн скалалардын алдында коопсуз жерде, чоң скала блоктордун арасында байланышуу ыңгайлуу, анткени андан ары кардын үстүндө, кеңейген жана дайыма тиктиги өсүп жаткан көлөчтө байланышуу бир топ татаал.
Кар катмарынын астында жайында муз жатат, ошондуктан жүрүү үчүн кошокторду пайдалануу сунушталат.
Андан ары, көлөчтүн үстү менен 150–200 м көтөрүлүп, траверс оңго чоң блоктуу шагылдарга бурулуу керек.
Чоң блоктор менен жүрүү татаал эмес, гимнастикалык камсыздандыруу менен.
Андан ары шагылдар менен оң карлыкка чейин көтөрүлүп, кар менен 1159 (Динозавр Главный) чокунун батыш кырткычына чыгуу керек.
Андан кийин батыш кырткыч менен (жүрүүчү тараптан - солго) чокунун скала күмбөзүнө чейин баруу керек.
Жөнөкөй скалалар менен кырткычка чейин көтөрүлүп, андан соң кырткыч менен чокуга чыгуу керек.

Чоку жакшы көрүнүп турат, чоң блоктордон турат. Көтөрүлүү жөнөкөй. Чокунун үстүндө - триангуляциялык белги бар.

Чокудан түшүү - көтөрүлгөн жол менен. Дагы бир коопсуз, бирок узак жол бар: "Чыгыш жантайманын борбору жана чыгыш кырткычы" (1Б).

Жайында бул жол:

коопсуз,
тик эмес,
узак кар көлөчү, топко минималдуу убакыт чыгымдарын талап кылат, геологиялык бардык жерде жүрүүчү жолго чейин түшүүгө мүмкүндүк берет.

Түшүүдө жана негизги лагерге кайтууда эң татаал участка - Нырдвомэн-Шор дарыясынын башатынан кар көпүрөлөр менен өтүү, жайында бул көпүрөлөрдү өтүү камсыздандырууну талап кылат.

Жабдуулар: төрт кишилик спорттук топ үчүн:

негизги аркан 2 шт. × 10 мм × 50 м
кошоктор — 4 жуп
муздоочтор — 4 шт.
муз илмектер — 2 шт.
скала илмектер — 4 шт.
станциялык илмектер — 4 шт.
тартуучулар — 6 шт.
примус (газ горелкасы) — 1 шт.
казан — 1 шт.
ар бир катышуучу үчүн жеке жабдуулар.

Инструктор үчүн сунуштар: Бул маршрут Рай-Из тоо массивинин 1Б кат. сл. эталондук окуу-спорттук альпинисттик маршруттарына жакын. Маршрут: Түндүк дубалдын батыш кар-муз көлөчү менен 1Б кат. сл. (Аралаш).

УИАА белгилери менен схемага техникалык сүрөттөлүш

R0 — Нырдвомэн-Шор дарыясынын модрин оазисиндеги негизги лагер.

R0–R1 — негизги лагер — Нырдвомэн-Шор дарыясынан өтүү.

Нырдвомэн-Шор дарыясынан кечүү (тереңдиги 40–60 см, кардын көп эриген мезгилинде камсыздандырууну талап кылат). Участоктун узундугу — 500 м, жантайма — 0°. Татаалдык деңгээли — категориясыз.

R1–R2 — жашыл голецти айланып өтүү жана маршруттун башына жакындашуу. Тоо тундрасы, курумниктер. Участоктун узундугу — 2500 м. Участоктун жантаймасы: башында — 30–45°, жогорку бөлүгүндө — 45–50°. Татаалдык деңгээли — категориясыз. Айрым участкаларда камсыздандыруу - гимнастикалык.

R2–R3 — байланышуу үчүн скала массивинин алдына жакындашуу. Чоң блоктуу шагылдар, кар. Участоктун узундугу — 100 м. Участоктун жантаймасы — 45–50°. Татаалдык деңгээли — 1. Чоң скала блоктор менен жүрүүдө камсыздандыруу - гимнастикалык.

R3–R4 — скала массивдерин кар-муз көлөчү менен айланып өтүү. Кар, муз. Скала аралдары. Участоктун узундугу — 200 м. Жантаймасы — 55–60°. Татаалдык деңгээли — 1, 2. Камсыздандыруу өзгөрмө. Камсыздандыруу станцияларын уюштуруу — муздооч аркылуу.

R4–R5 — батыш жантайманын оң кар-муз көлөчтүн түбүнө карай жантайма траверси. Бекендеген скалалар, шагылдар. (Субъективдүү таш куюлуу коркунучу!). Участоктун узундугу — 180–200 м. Участоктун жантаймасы — 45°.

Мох менен капталган жана майда шагыл менен шыбалган плита сыяктуу скала чыгынтылары
Татаалдык деңгээли: 1, 1
Катышуучулардын кыймылы бир эле учурда, кыска аркан менен
Айрым учурларда — арканды чыгынтыларга илип коюу менен

R5–R6 — батыш кырткычка чыгуу. Кар, муз. Участоктун узундугу — 500 м. Участоктун жантаймасы: башында 30–45°, жогорку бөлүгүндө — 55–60°. Татаалдык деңгээли — 2, 2. Кыймыл - кезектешип камсыздандыруу менен, муздоочтордо станцияларды уюштуруу.

R6–R7 — батыш кырткыч менен чокунун күмбөзүнө жакындашуу. Кар, орто блоктуу шагылдар. Участоктун узундугу — 200–250 м. Участоктун жантаймасы — 10–15°. Татаалдык деңгээли — категориясыз. Кыймыл бир эле учурда, аркан шакектерде.

R7–R8 — чокуга чыгуу. Бекендеген скалалар, чоң блоктуу шагылдар. Участоктун узундугу — 150 м. Участоктун жантаймасы — 60°. Татаалдык деңгээли — 1, 2.

R8 — 1159 (Динозавр Главный) чокусу.

R8–R0 — чыгыш жантайманын борбору менен түшүү. Шагылдар, кар. Нырдвомэн-Шор дарыясынан кар көпүрөлөр аркылуу өтүү. (Жайында кар көпүрөлөр субъективдүү кооптуу!). Тоо тундрасы менен бардык жерде жүрүүчү жол. Участоктун узундугу — 4–5 км. Татаалдык деңгээли: жогорку бөлүгүндө — 1, 1, төмөнкү бөлүгүндө — категориясыз.