Отчёт
Голец Бабха чокунуну чыгыш жолу боюнча биринчи жолу өтүү, болжол менен 2А кат. сл., Байкальская альпинизм мектебинин командасы менен 31 май 2020 ж. 2020 Иркутск
I. Паспорт восхождения
| № п.п. | Общая информация | |
|---|---|---|
| 1.1 | ФИО, спортивный разряд руководителя | Афанасьев А.Е. — МС |
| 1.2 | ФИО, спортивный разряд участников | Черепанов А.В. — КМС |
| 1.3 | ФИО тренера | Афанасьев А.Е. — МС |
| 1.4 | Организация | Байкальская школа альпинизма |
| 2. Характеристика объекта восхождения | ||
| 2.1 | Район | Байкальское погорье, хребет Хамар-Дабан |
| 2.2 | Ущелье | Порожистое |
| 2.3 | Номер раздела по классификационной таблице 2013 года | 9.16. |
| 2.4 | Наименование и высота вершины | Голец Бабха, 2061 м |
| 2.5 | Географические координаты вершины (широта/долгота), координаты GPS | 51.5328; 104.0867 |
| 3. Характеристика маршрута | ||
| 3.1 | Название маршрута | В гр. ч/з ЮВ вершину |
| 3.2 | Предлагаемая категория сложности | 2А |
| 3.3 | Степень освоенности маршрута | Первопрохождение |
| 3.4 | Характер рельефа маршрута | Комбинированный |
| 3.5 | Перепад высот маршрута (указываются данные альтиметра или GPS) | 320 |
| 3.6 | Протяжённость маршрута (указывается в м) | 1339 |
| 3.7 | Технические элементы маршрута (указывается суммарная протяжённость участков различной категории сложности с указанием характера рельефа (ледово-снежный, скальный)) | I кат. сл. комбинация – 1170 м II кат. сл. комбинация – 125 м III кат. сл. комбинация – 20 м IV кат. сл. комбинация – 24 м Спуск дюльфером (на спуске) – нет |
| 3.8 | Спуск с вершины | По ЮВ гребню до перемычки и влево по В склону |
| 3.9 | Дополнительные характеристики маршрута, наличие воды | Снег на северной стороне гребня в средней части и на предвершине |
| 4. Характеристика действий команды | ||
| 4.1 | Время движения (ходовых часов команды, указывается в часах и днях) | 6 ч 40 мин; 1 день |
| 4.2 | Ночёвки | нет |
| 4.3 | Выход на маршрут | 11:00 31 май 2020 г. |
| 4.4 | Выход на вершину | 17:40 31 май 2020 г. |
| 4.5 | Возвращение в базовый лагерь | 19:50 31 май 2020 г. |
| 5. Ответственный за отчёт | ||
| 5.1 | ФИО, e-mail | Афанасьев А.Е. anevg09@mail.ru |
II. Описание восхождения
1. Характеристика объекта восхождения
1.1. Общее фото вершины

Фото 1.

Фото 1а. Байкал көлүнүн жээгинен көрүнүш.
1.2. Фото профиля маршрута

Фото 2. Порожистое капчыгайынан тартылган. 31 май 2020 г.
1.3. Фотопанорама района

Фото 3. Очкариков тоосунан тартылган.
1.4. Карта района

Фото 4.
1.4а. Картосхема маршрута

Фото 4а. Хамар-Дабан кырка тоосу - жаратылышы уникалдуу жана зор кызыкчылык туудурган аймак. Альпинисттик жактан өздөштүрүлгөн эмес, себеби альпинисттик типтеги чокулар аз, бийиктиктер бири-биринен алыс жайгашкан, жакындап баруу кыйын жана маршруттардын категориялык татаалдыгы жагынан мүмкүнчүлүктөрү чектелген.
Географиялык жактан Хамар-Дабан кырка тоосу Түштүк Сибирдин тоолуу системасына жана анын бир бөлүгү болгон Байкальская горная страна деп аталган аймакка кирет. Бул аймак Байкал көлүнүн түштүк жээгинде жайгашкан. Ошондой эле Байкал көлүнүн жээгиндеги тоолорго Приморский жана Байкальский кырка тоолору - батыш жээкте, Хамар-Дабан, Улан-Бургасы, Баргузинский кырка тоолору - түштүк-чыгыш жээкте жайгашкан. Байкальский жана Баргузинский кырка тоолорунда классифицирленген маршруттар бар жана альпинисттик жактан өнүгүү потенциалы сакталып турат. Приморский жана Улан-Бургасы кырка тоолору спорттук кызыкчылык туудурбайт, себеби бийиктиги жапыз жана рельефтери тайпак.
Байкальское погорье деген аймакты өзүнчө бир район катары бөлүп кароого болот, анткени ал Чыгыш Саянга да, Становой нагорьеге да кирбейт, бирок ушул тоолуу түзүлүштөрүнүн ортосунда жайгашкан. Хамар-Дабан кырка тоосуна Байкальская школа альпинизма 2020-жылдагы пандемия жана Бурят Республикасынын жабыктыгына байланыштуу көңүл бурган. Ал эми Бабха аймагы Иркутск облусунун чегинде жайгашкан.
Бул аймактын өзгөчөлүгү жана жагымдуулугу - анын уникалдуу ландшафттарга бай болгондугундо. Ал тургай 60-жылдары гитарада аткарылган автору белгисиз ыр пайда болгон, ал шаардын короо-жайларында жана токойлордо аткарылган: "Геолог здесь совсем не был, учёный мир давно забыл про дикую страну Хамар-Дабан". Визбор да өзүнүн ырларынын биринде ушул аймакты эске салган: "А под ногами сквозь туман хрустит хребет Хамар-Дабан". Дагы бир жолу Юрий Иосифович Хамар-Дабан үстүнөн учуп баратып, "Навстречу встаёт Иркутск, по-видимому спьяна" деп айткан. Чынында эле, эгерде Хамар-Дабандын кыйынчылыктарынан чыгып кетсең, айланадагы көрүнүш баары эле мас болуп калгандай таасир калтырат.
Жайкысын салыштырмалуу жылуу жана нымдуу аба ырайы болгондуктан, токой зонасында пихта жана кедр дарактары басымдуулук кылат. Сибирь аймагында мындай дарактардын аралашмасы "черневая тайга" деп аталат. Транссибирдик темир жол менен баштан аяк барып, терезеден сыртты карап келе жаткан адам Слюдянкадан Мысоваяга чейинки аралыктын көрүнүшүнүн суктандыруучу болгондугун байкаган. Ал эми ушул көрүнүштөр жакын жерде жайгашкан. Негизги дарактардан сырткары бул жерде ар кандай калыңдыкта: сосна, карагай, лиственница, терек, кайың, рябина, черёмуха, тал, ольха дарактары өсөт. Ошондой эле чоң дарактар: малина, смородина, багульник, пихтанын бутактары жана башка өсүмдүктөр да кездешет. Аймакта токойдун калың жана чырпыктардын өтө тыгыз болгондугуна байланыштуу альпинисттер үчүн кошумча кыйынчылыктар жаралат. Хамар-Дабан кырка тоосу кедровый стланик деген өсүмдүктүн батыш чек арасы болуп саналат. Бул жерде кедровый стланик жөнөкөй бадал түрүндө эмес, ал жердегиге караганда далдагай жана чыдамдуу бутактары бар кедр дарактарынын бир түрү. Бул өсүмдүк маршруттарда кошумча кыйынчылыктарды жаратат жана Хамар-Дабан альпинизмине өзүнүн колоритин берет. Маршруттардын категориялык татаалдыгына кедровый стланик боюнча өтүүлөр таасир этпейт. Эгерде чындап кедровый стланик боюнча жолдор түзүлүп калса, анда маршруттардын кызыктуулугу кетип калат, бирок категориялык татаалдыгы өзгөрбөйт.
Бул маршруттар жана башка потенциалдуу маршруттар менен чыгышты 15-майдан 15-октябрга чейинки мезгилде жайкы убакта жасоо сунушталат. Кышында кар калың катмарланып жаап калат жана кар көчкүлөрүнүн коркунучу пайда болот. 1985-жылдын 3-майында Голец Бабха тоосунан кар көчкү жүрүп, 17 адам каза болгон, алардын көпчүлүгү Иркутск пединститутунун кыз-студенттери болгон. Тракттагы көпүрөдөн жүк менен кошо базалык лагерге чейин барууга 8 саат кетет. Базалык лагерь Порожистый суусунун боюнда жайгашкан. Базалык лагерден маршруттын башталышына чейин 2 саатта жетип барууга болот. Маршрут Синильга ашуусуна чыгуу менен башталат.
2. Характеристика маршрута
2.1. Техническая фотография маршрута

Фото 5.
2.3. Техническая характеристика участков маршрута
| № уч-ка | Характер рельефа | кат. сл. | Протяжённость, м, крутизна ° | кол-во крючьев |
|---|---|---|---|---|
| R0–R1 | Скальный гребень | 1 | 50,5 | |
| R1–R2 | Слева от гребня по стланику | 1 | 100,5 | |
| R2–R3 | Справа от гребня | 1 | 25,0 | |
| R3–R4 | Гребень, стланик | 1 | 15,0 | |
| R4–R5 | Крупная щель | 4 | 9,7 | 2 |
| R5–R6 | Под карнизом влево | 4 | 15,8 | 3 |
| R6–R7 | Гребень, стланик | 2 | 20,45 | |
| R7–R8 | Гребень справа, слева. Проход через отверстие в скале под «пальцы гнутые» | 2 | 20,5 | |
| R8–R9 | Жандарм справа по рантклюфту | 1 | 80 | |
| R9–R10 | Кулуар. Выход на перемычку между жандармом и склоном | 1 | 100,4 | |
| R10–R11 | Склон | 2 | 30,55 | |
| R11–R12 | Скальный выход | 3 | 10,6 | 2 |
| R12–R13 | Склон, стланик | 2 | 55,5 | |
| R13–R14 | Гребень широкий. Выход на предвершину | 1 | 200,35 | |
| R14–R15 | Гребень чуть вниз | 1 | 30 | |
| R15–R16 | Еле заметная тропа. Выход на ЮВ-вершину | 1 | 70 | |
| R16–R17 | Дюльфер. Закрепление за ствол | 3 | 10 | |
| R17–R18 | Спуск по гребню до перемычки | 1 | 150 | |
| R18–R19 | Гребень | 1 | 150 | |
| R19–R20 | Гребень. Выход на вершину | 1 | 200 |
3. Характеристика действий команды
3.1. Краткое описание прохождения маршрута
Б/Лдан Синильга ашуусуна чейинки жол 2 саатты алат. Маршрут деңиз деңгээлинен 1740 м бийиктиктен башталат.
| № участка | Описание | Номер фото |
|---|---|---|
| R0–R1 | Скальный гребень | |
| R1–R2 | Слева от гребня по стланику | |
| R2–R3 | Справа от гребня | |
| R3–R4 | Гребень, стланик | |
| R4–R5 | Крупная щель | 6 |
| R5–R6 | Под карнизом влево | 7 |
| R6–R7 | Гребень, стланик | |
| R7–R8 | Гребень справа, слева. Проход через отверстие в скале под жандармом «Пальцы гнутые» | 8 |
| R8–R9 | Жандарм справа по рантклюфту | 9 |
| R9–R10 | Кулуар. Выход на перемычку между жандармом и склоном | 10 |
| R10–R11 | Склон | 11 |
| R11–R12 | Скальный выход | 12 |
| R12–R13 | Склон, стланик | |
| R13–R14 | Гребень широкий. Выход на предвершину | |
| R14–R15 | Гребень чуть вниз | |
| R15–R16 | Еле заметная тропа. Выход на ЮВ-вершину | |
| R16–R17 | Дюльфер. Закрепление за стволом | 13 |
| R17–R18 | Спуск по гребню до перемычки | |
| R18–R19 | Гребень | |
| R19–R20 | Гребень. Выход на вершину | 14 |

Фото 6. R4–R5 участогу.

Фото 7. R6 участогу.

Фото 8. R8 участогу.

Фото 9. R8–R9 участогу.

Фото 10. R10 участогу.

Фото 11. R11 участогу.

Фото 12. R11–R12 участогу.

Фото 13. R16–R17 участогу.
3.2. Фото команды на вершине

Фото 14.
3.3. Маршрут безопасный
Кыр жана чокунун айрым жерлеринде уюлдук байланыш бар. Топтогу биринчи адам экинчи категориядагы маршрут үчүн стандарттуу жабдуулардан тышкары ледоруб алып жүрүүсү сунушталат. Ледоруб менен кедровый стланиктин сөңгөгүнө илинип алып, бутактарды аралап өтүүгө болот.
Чокудан түшүү:
- түз артка, Башкы жана Түштүк-Чыгыш чокуларынын ортосундагы эң төмөнкү точкага чейин,
- андан кийин солго, Чыгыш капталга түшүү,
- шагыл таштар жана бадалдар аркылуу Порожистая өзөнүнүн жээгиндеги талаага (карталарда - р. Порожистый) түшүү.
Кар катмарланган аймактардан түшкөндө:
- Түндүк-Батыш кыр менен,
- андан ары жаа сымал скалалардын асты менен түшүү сунушталат.
Түшүүнүн эки варианты тең кар көчкүлөрүнүн коркунучун жаратышы мүмкүн. Маршрут сунушталган категорияга туура келет, окуу топтору үчүн бир аз узагыраак. Кышкысын татаалдашат, бирок 2А категориясында калат.
Комментарийлер
Комментарий калтыруу үчүн кириңиз