1. Аскары класс
2. Памиро–Алай, Туркестан кырка тоосу
3. Чоку 4230 м (Асан), түн.-батыш дубалынын борборунда
4. 6Б, экинчи жолу басып өтүү
5. Бийиктик 830 м, узундугу 1015 м, 5–6 категориялуу участкаларынын узундугу – 865 м, анын ичинде 6 категориялуу участкасы – 415 м. Орточо тиктиги – 78° (3400–4230 м), анын ичинде 6 категориялуу тиктик – 85° (3540–3800 м, 3890–4000 м)
6. Кагылган илмектер: аскалуу 54/35, шлямбур 46/7+39x, «закладка» 191/66, x – мурда кагылган илмектерди колдонуу
7. Жүрүү сааты 36 жана күндөр 3
8. Түнөш: 1 – төртөө тактайда тигилген чатырда, экөө асма карапаларда; 2 – төртөө чатырда «ниш»те, экөө асма карапаларда
9. Жетекчи: Бершов Сергей Игоревич МСМК Горенко Валентин Леонидович КМС Копейка Геннадий Васильевич КМС Полянский Владимир Тимофеевич КМС Рыбченко Владимир Дмитриевич КМС Танец Анатолий Александрович КМС
10. Машыктыруучу: Бершов Сергей Игоревич
11. Маршрутка чыгыш: 18 июнь 1988 ж. чоку 20 июнь 1988 ж. кайтуу 21 июнь 1988 ж.
12. Харьков шаардык альпинисттик клубу

ФОТО 1. Сүрөт карама-каршы беттен (3600 м) 12 июнь 1988 ж. саат 12:00 тартылган. Алыстык 2000 м. «Триплет 69–3» объективи (F=40 мм)

Фото 21. R19–R20 участкасы. Ички бурч камин менен. Биринчи байламтанын жумушу.

Тартылган күнү жана убактысы – 6 июль 1988 ж., 16:30

Объектив – «Телиос 44А» (58 мм)

Тартылган жери – R19.

ФОТО 2. Дубалдын оң жактан профили. 27 июнь 1988 ж. Асан–Усан мөңгүсүнөн «Гелиос 44» объективи менен (F=44 мм), алыстык 3000 м, бийиктик 3200 м тартылган.

ФОТО 3. Дубалдын сол жактан профили. 17 июнь 1988 ж. саат 13:00 Кара-Суу капчыгайынын батыш капталынан, «Гелиос 44» объективи менен (F=44 мм), алыстык 2000 м, бийиктик 3100 м тартылган.

Команданын тактикалык аракеттери

Команда маршрутту үч күн пландалганына карабастан, эки түнөш менен 36 жүрүү саатында өттү. Тактикалык план түзүлгөндө биринчилердин графигине — Одесса ш. альпклубунун командасына (5 түнөш), ошондой эле чыгыш алдындагы аба ырайынын туруксуздугуна (түштөн кийин күн сайын жаан жаап турган) таяндык. Бирок, чыгыш учурунда үч күн бою аба ырайы жакшы болуп, команда мүчөлөрүнүн так, ырааттуу аракеттеринин натыйжасында маршрут боюнча пландагыдан тезирээк жылып олтурдук.

Биринчи түнөш «бармак»ка (R4) пландалган эле, бирок Бершов—Копейка байламтасы (ФОТО 9) биринчи күнү пландалгандан эки жип артык иштеп, кичине тактайда (R7) түнөштү. Айрым түнөш тууралуу маршрутта чечим кабыл алынды жана ал бивак үчүн жабдыктардын бар экендиги менен шартталды, R4 жана R7 участкаларынын арасында үн байланышын түзүүгө мүмкүн болду. Бершов—Копейка байламтасын бивак жабдыктары жана азык-түлүк менен камсыз кылуу үчүн, «бармак»тагы майданчадан Рыбченко—Горенко байламтасы иштелип чыккан маршрут боюнча жетти. Алар R7ге жеткирди: — газ горелканы ( «бармак»та түнөшкөндөргө примус калды); — азык-түлүк; — суунун флягасын; — калган жабдыктардын жана азык-түлүктүн калдыктарын.

Эртеси күнү лидерлик кылган Бершов—Копейка байламтасы, «перилдер» аркылуу көтөрүлүүгө убакыт жана күч коротпостон, маршрутту андан ары иштетүүгө киришти, натыйжада жалпы жүрүү сааттарынын саны кыскарды. Маршруттун маселелуу участогу (R4–R9) «күзгү» жетекчи байламта тарабынан алдын-ала аныкталган план боюнча өттү. Байламтадагы биринчи скайхуктарды жана «крюконогдарды» колдонуп маршрутту өттү. Экинчиси үч байланыштырылган точкада тормоздук түзүлүш аркылуу камсыздандырууну, майданчада туруп жасады.

Экинчи түнөш пландалган жерде, «ниш»те (R10, ФОТО 9), болду, бирок бул түнөштөн жогору 4,5 жипти (R10–R16, ФОТО 11) иштетүүгө үлгүрдүк, ошондуктан эртеси күнү команда чокуга чыкты, пландагыдан 11 жүрүү сааты алдыда. Эки түнөш тең коопсуз жерлерде уюштурулду.

R17–R18де ички бурчта муз жолугушту, аскалар ным болуп калды. №3 байламтада Копейка Горенкону алмаштырды, себеби анын пластик ботинкалары бар жана аларга «кошкалар» кийгизилген эле. Экинчи чоң карниз (R17–R18) тунчугучтардын баяндамасына ылайык оң жактагы плиталар менен айланылып өтүлөт. Бирок плиталардын үстү муз болуп калгандыктан карниз аркылуу «маңдай-тешкен» жол менен өтүүгө туура келди, ИТО колдонулду. Тактикалык пландан башка четтөөлөр болгон жок. Маршрутта Харьков альпклубунун командасы төмөнкүдөй байламталар менен иштешти:

1. Бершов—Копейка (R4–R7, R7–R10)
2. Танец—Полянский (R0–R4, R18–R25)
3. Рыбченко—Горенко (R10–R16, R16–R19)

Байламталардагы лидерлер күн ичинде кезектешип турушту. Биринчи рюкзагын таштап, эки эселенген жип менен (бири UIAA маркалуу) галош же скалдык туфлиде иштеди. Камсыздандыруу Кошевниктин «букашка» тормоздук түзүлүшү аркылуу жүзөгө ашырылды. Камсыздандыруу пункттары коопсуз жерлерде, бир нече точкалары байланыштырылып уюштурулду. Катышуучулар «перилдер» аркылуу өйдө көтөрүлүштө жогорку камсыздандыруу колдонулду. Рюкзактарды өздөрү менен көтөрүштү (ФОТО 8, 10, 11), себеби алардын салмагы 8–10 кг ашкан жок.

Маршрутта ар түрдүү жабдыктар колдонулду: — закладкалар (ийри профилдегилери да бар); — илмектер; — «френддер»; — скайхуктар; — «крюконогдар»; — жеңилделген шатычалар; — кыстыргачтар.

Маршруттагы иш саат 8:00де башталды, көтөрүлүү 6:30да башталды. Тамак «Ювель» примусунда жана газ горелкада даярдалды. Күндүзгү азык-түлүк калориялуу, флягадагы суусундуктар тең салмактуу болду. Лидерлик кылган байламта жумушун саат 20:00 чамасында токтотуп, даярдалган бивакка түштү. Бардык түнөш коопсуз.

«Бармак»ка чатыр тигилди, анда төртөө жайгашты (R4), экөө тактайда (R7) асма карапаларда түнөдү.

Экинчи түнөшкө «ниш»ке: — эки асма карапаны илиштирдик; — калгандары чатырда (R10) жайгашты.

Тактикалык планга ылайык команданын артынан күн сайын дубалдын астындагы моренадан дүрбү менен байкоо жүргүзүлдү. Байкоочулар менен байланыш «Кактус» р/с аркылуу жүзөгө ашырылды.

Спасотряд, Днепропетровск ш. альпклубу менен биргеликте, маршруттун башталышынан 1,5–2 сааттык жолдо арчалуу аянтчада жайгашты.

Жыгылуулар жана травмалар болгон жок. Команда маршрутту ишенимдүү, бекемдиги жетиштүү түрдө, негизги көңүл коопсуздукка тактикалык планга ылайык өтүштү.

ФОТО 9. Дубалдын «күзгүсү». Бершов—Копейка байламтасы R6–R7де иштеп жатышат. «Бармак»тан (R4) 18 июнь 14:30да тартылган.