Чы­гуу­нун пас­пор­ту

1. Жа­ма­ат­тын аты: Аль­пи­низм фе­де­ра­ция­сы­нын окуу-ма­шак­тан­ды­руу топ­то­мо­су жана Маг­ни­то­горск ша­а­ры­нын аль­пи­нист­тик клу­бу.

2. Рай­он: 5.1.4. Пами­ро-Алай, Ки­чик-Алай кыр­ка то­о­су, Суй­чук­ты өрө­өнү.

3. Чо­ңку­лу: Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка (4550 м клас­си­фи­ка­то­р боюн­ча), 4632 м кар­та боюн­ча жана GPS боюн­ча.

4. Чы­гуу марш­ру­ту: Ба­тыш кы­ры­нын оң ти­рек ду­ба­лы боюн­ча.

5. Чы­гуу клас­сы: Ком­би­нир­лен­ген.

6. Та­та­ал­дык ка­те­го­рия­сы: Би­рин­чи чы­гуу, су­нуш­та­лып жат­кан 4Б.

7. Марш­руттун мүнө­зүнө та­ан­дык­тык: Бийик­тик айыр­ма­сы — 698 м;

Марш­руттун узун­ду­гу — 2932 м; анын ичинен ду­бал­дык бө­лү­гүнүн узун­ду­гу — 435 м;

4 к.ст. узун­ду­гу­нун уча­с­ток­то­ру — 885 м; Ор­то­чо тик­ти­ги — 15°. Анын ичинен ду­бал­дык бө­лү­гү — 73°

8. Ка­гыл­ган ил­гек­тер: Аска­луу — 31;

Муздуу — 6; Жай­ма­лар — 47.

9. Жүрүү са­а­ты­нын са­ны — 18:00 са­ат.

Жүрүү кү­нүнүн са­ны — 2 күн.

10. Марш­рут­ка ки­риш: 25-июль 08:00 са­ат.

Чо­ңку­лу­гө чы­гуу: 26-июль 14:30 са­ат. Ба­за­лык ла­гер­ге кай­туу: 26-июль 17:00 са­ат.

11. Ко­ман­да: Магнитогорск шаарындагы альпинисттик клубдун командасы.

Жетекчи: Солдатов Сергей Юрьевич, МС, Магнитогорск.

Ка­ты­шуу­чу­лар:

• Макаров Евгений Сергеевич, 2-сп. разряд, Магнитогорск.
• Мав­рин­ская Ага­та Ви­кто­ров­на, 2 р., Ма­гни­то­горск.

12. Ко­ман­да­нын ма­шык­тыр­гуу­чу­су: Пго­льши Ви­ктор Па­вло­вич, МС, Ма­гни­то­горск.

ЧЫ­ГУУ РАЙ­О­НУ­НУН СҮРӨТ­ТӨ­ЛҮ­ШҮ

Ки­чик-Алай кырка тоосунун кыр жону кеңдик багытта Алай кырка тоосунун түндүгүндө жайгашкан. Түштүк жактан Ош шаарынан башталып, кыр жон төмөнкү чөптүү участка менен башталат, андан кийин шагылдуу кыр менен, шагылдуу жана жеңил кумдуу аска чокулары менен уланып, кырка тоонун негизги бийик чокуларынын бири — Шан­кол (4630 м) чокусу жайгашкан.

Андан ары кыр жон бара-бара батышты көздөй бурулуп, Цвиллинг мөңгүсү аркылуу (4150 м) Джолджилга массивине жана ошол эле аталыштагы ашууга (4180 м) түштүк-батышта жетеди.

Джолджилга ашуусунун батышында кырка тоонун тиш-тиш келип тизилген кыр жону жайгашкан, андагы чокулар жандармдардан бийиктиги боюнча көп айырмаланбайт:

• Челя­бин­ский ра­бо­чий чокусу түндүк Карогой тармагы менен
• Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка чоку­су түштүк Тав­рия тармагы менен

Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тканын түштүк жак шагылдуу капталдары Джолджилга жана Джырты деген мөңгүлөргө түшөт, ал эми түндүк жак муз- кардуу капталы Суйчакты өрөөнүнө түшүп, Кир­ги­за­та мөңгүсүнүн түндүк-чыгыш бөлүгүн толуктап турат.

Суй­чак­ты өрөөнү менен Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка­га жакын­доо. Ма­зар то­су­нун ту­шу­нан кар­шы жак­та­гы ба­за­лык ла­гер­ден Суй­чак­ты да­ры­я­сы­нын оң жээ­ги­нен ылдый өрөөндү бойлой жогору өйдөлөө. Андан ары өрөөн жээгиндеги сууну бойлой биринчи эң акыркы моренага чыгып, ал өрөөндү бүткөн бойлой жатат. Бул жерде Суйчакты дарыясынын оң жээгине өтүп, моренага көтөрүлүү. Андан ары Б. Ручьёв чокусунун түштүк-батыш капталдарын аралап, Кир­ги­за­та мөңгүсүнүн түндүк-чыгыш бутагына жакындап баруу. Бул жерде морена үстүндө, мөңгү жанындагы көлдүн жээгинде, деңиз деңгээлинен 3900 м бийиктикте — баштапкы бивак жайгашкан. Ба­за­лык ла­гер­ден жетип барууга 8–10 са­ат.

Маршруттун Участоктор боюнча Сүрөттөлүшү

R0–R1 ­— марш­рут Ба­тыш кы­рын­дан тү­шүп ке­ле жат­кан эки кый­шай­ган кар-мөң­гүлүү ку­луар­лар­дын ко­шу­лу­шу­нан ба­ш­та­лат. Аскалуу моренага көтөрүлүп, мөңгүгө чыга бериште жеке жабдыктарды кийүү керек.

R1–R3 ­— орточо майдаланган, жакшы аскалуу рельефтуу эки участок. Эркин чыгуу жолу менен жана жасалма таканмаларды пайдалануу менен ашылат. Илгичтер, жаймалар жана френддер барабар колдонулат.

R3–R5 — дубалдын 70–75° жантайыңкы кезин өтүү. Илгичтер жана жаймалар үчүн жаракалар жетиштүү. Страховка станциялары ыңгайлуу.

R5–R7 — татаалдыгы жогорулаган эки аркан узундугун өтүү. ИТО колдонулат, фифалар. Коопсуздук үчүн — R6 станциясы асма астында. Аскалар үбөлөнүүгө дуушар болгон. Горизонталдык текчеге чыгуу.

R7–R8 — дубалдын 75° жантайыңкы кезинде 40 м өтүү. Кыймыл сол жактагы ички бурчка багытталып, жылмаланган аскалар аркылуу үйкөлүүгө байланыштуу ашылат.

R8–R11 — текчелер жана тик дубалдар сериясынан турган рельеф аркылуу үч аркан узундугунда чыгып, маршруттун дубалдык бөлүгүн бүтүргөн текчеге чыгуу. R11деги аянтча эс алууга ыңгайлуу. Аянтчаны тегиздеп, бивак уюштуруу.

R11–R12 — Батыш кырга чыга турган аскалар жана шагылдуу жерлер аркылуу узун бө­лүктү өтүү. Жеке турган аскалар менен жандармдар оң жактан айланып өтүлөт. Кыймыл бир убакта, коркунучсуз, аркансыз.

R12, R14 — жөнөкөй аскалар жана карлуу жантаймалардан турган кырдык бөлүк. Страховка жерлерде кезектешип жүргүзүлөт. Эки тиштүү жандарм чокусунан чыгуу.

R14–R15 — кырдан түшүү 100 м мөңгүлүү кулуар аркылуу Борис Ручьёв чокусу тарапка. Страховка музбурларда уюштурулат. Жантайыңкы карлуу талаага чыгуу.

R15–R16 — Мин­гир­ген мөңгү. Бергшрунддон ашып өтүү. Рамтулар менен кыймыл.

R16–R17 — 300 м аскалуу кыр жана карлуу жерлер аркылуу. Кыймыл бир убакта, страховка урчуктарга.

R17–R18 — кырдан оң жактагы капталга түшүү (эки дюльфер 20 м). Арканды урчукка бекитип, тартып алуу менен.

R18–R19 ­— аскалуу бастиондорду оң жактан айланып өтүү, текчелер, шагылдуу жерлер жана фирн (450 м). Кыймыл оңой болсун үчүн арканды рюкзакка салуу.

R19, R20 ­— орточо татаалдыктагы аскалар жана кулуардагы шагылдуу жерлер кырга жеткирет. Кыр менен 300 м кар-мөңгүлүү Батыш каптал бойлой.

R­₂₀ — чоку аскалуу. Урчукта юбилейлик такта орнотулган: «Пик Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка. Такта Маг­ни­то­горск шаа­ры­нын аль­пи­нист­тик клу­бу тара­бы­нан шаар­дын 80 жыл­дыгына ар­на­лып ор­но­тул­ду». Клас­си­фи­ка­то­р боюн­ча бийиктик — 4550 м. Кар­та боюн­ча бийиктиги — 4632 м, GPS боюн­ча бийиктиги дал келет. Су­нуш: тоо­нун бийик­тик бел­ги­син өзгөр­түп, 4632 ме­т­рге тең деп ка­был алуу.

Ураль­цев ашуу­су­на түндүк-батыш багытка кар талааларын бойлой түшүү. Көтөрүлүүдө рамтулар жана ле­до­ру­ба­лар кол­до­ну­лат. Ашууга жет­пе­ген же­ре­ден сол­го бу­ру­луп, жог­ор­ку көл­гө мөңгү жана шагылдуу жерлер менен түшүү.

Сим­вол­дордо­гу та­блица UIAA

ЧЫ­ГУУ­ГА ДАЙ­ЫН­ДОК.

Жыл ичи­нен ту­рук­туу ма­шак­тан­ды­руу­лар жана жа­рыш­тар­га ка­ты­шуу­лар ко­ман­да мү­чөлө­рүнүн жал­пы фи­зи­ка­лык да­йын­дыгын жа­кшы жак­ка өзгөрттү.

Кыр­гыз-Ат­та­гы окуу-ма­шак­тан­ды­руу жый­на­лы­шы тоо рел­ье­финде­ги план­дык ма­шак­тан­ды­руу көнү­гүү­лө­рү­нөн баш­тал­ды. Аска­лар­да иш­төл­дү:

• бай­лаш­та­ган­да жы­луу­нун ык­ма­ла­ры;
• стра­хов­ка пункт­та­рын уюш­ту­руу­нун тех­ни­ка­сы.

Ма­шак­тан­ды­руу цик­ли Ма­зар то­су­на чы­гуу менен аяктады.

Ле­ген­дар­ная Ма­гнитка­га жакын­доо­до то­пок тың­дап, кеңей­тил­ген ку­рам­да чык­ты: С. Сол­да­тов, П. Ива­нов­ский, Н. Ар­за­мас­цев, Е. Ма­ка­ров и А. Мав­ринская.

Жогорку көлгө жетүүгө бир күнү бүтүндөй кетти, ал жерде тыныгуу жана түскі ас. Морена үстүндө жайгашып, Батыш кырдын контрфорстарын кунт коюп изилдеди, биринчи жолу жүрүүгө ылайыктуу варианты тандоо максатында.

Та­лаш­тан соң «По пра­вому контрфор­су Западно­го гребня» деген ма­ршрут тан­дал­ды, бул 1979 жылы И. Галибузов жетекчилик кылган ЧОКВАМ командасы 4А кат. сл. багыттан оң жакта турду.

Команданын би­рин­чи чы­гуу­га ку­ра­мы С. Сол­да­тов, Е. Ма­ка­ро­в и А. Ма­ври­нс­кая 25-июль, 2009-ж. жа­рыя­лан­ган ма­рш­рут­ка чы­гат. Эки­ли­ги: Н. Ар­за­мас­цев и П. Ива­но­вс­кий би­рин­чи күнү (25-июль 2009 г.) ко­ман­да­нын аракеттерин байкап туруп, 26-июль­да Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка­га 1 Ек. тр. ма­рш­рут ме­нен чык­ты. Штурмдук ла­гер­ge кайтуу жалпы составдагы топ менен чогуу пландаштырылган.

Так­ти­ка­лык аракеттер

Би­рин­чи жолу жүр­үү­нү из­дөө тынч, ба­шка­ча айт­кан­да жар­дам­чы­лар­сыз «дубалга асылуу» жана аны иштетпей эле, мүмкүн болушунча эркин көө­рүп чыгуу. Маршруттун кырдык, кыйла узун бөлүгүн эске алып, алдын ала чечим кабыл алынды:

• контр­форс­ко чык­кан­да, түнө­ккө ток­тоо;
• эки күндө чы­гуу­ну өткөрүү.

Команда мобилдик болду. Ар кандай деңгээлде чебер болушса да, бардыгы биринчи катары менен иштөөгө жөндөмдүү болгон.

R0–R7 участогу менен биринчи болуп Е. Макаров иштеди.

Контр­фор­стун экинчи бөлүгү R11 че­ги­не чей­ин С. Сол­да­тов баш­кар­ды.

Кырдык бөлүгү ту­рук­туу тү­рдө би­рин­чи­лер­ди алмаштыруу менен ашырылды.

Аскалуу участоктордо кезектешип жүрүштү. Би­рин­чи­си кош ар­кан­да иш­тө­дү. Акыркысы кош перилге көтөрүлүп, өзүнүн страховкасын өз алдынча жумарларда уюштурду.

Аскаларда эффективдүү болгон:

• якордуу илгичтер
• «айс­фи­фи»

Бул жабдыктар маршрут боюнча колдонулган. Бул аралыктык страховка жана ИТО үчүн эки эсе аз чекиттерди жасоого мүмкүндүк берди жана өтүүнү бир кыйла тездетти. Контрфорстун үстүнөн чыгууда негизги басым эркин чыгууга жана фифалар менен камсыздандырууга жасалган.

Кырдан түшүүдө мөңгүлүү кулуар аркылуу үч арканда музбурлар колдонулду. Акыркысы страховка менен түшүп, эки музбурду төрт такт менен бурап, аралыктык музбурларды бурап алды. Бардыгы алдыңкы тиштериндеги рамтуларды кийип жүрүштү.

Чокудан жалпы түшүү орундалган жок. Эки­ли­ги, ко­ман­да­нын чо­ңку­лу­гө тү­з көрү­нүү­гө чык­ка­нын ра­ция аркылуу жана көз менен тек­шер­ген­дөн кийин, ко­ман­да­дан 2 са­ат ал­дын ала ла­гер­ге тү­шүп кетти.

№5 Фото. R2–R3 участогу. Тү­зүү че­ки­ти Ф5.

№6 Фото. R3–R4 участогу. Тү­зүү че­ки­ти Ф6.

№7 Фото. R3–R4, R4–R5 участогу.

Тү­зүү че­ки­ти Ф7.

№8 Фото. Участоктун башталышы.

Тү­зүү че­ки­ти Ф8.

№9 Фото. R4–R5 участогунун жогорку бөлүгү. Тү­зүү че­ки­ти Ф9.

№10 Фото. R4–R5 участогунда. Тү­зүү че­ки­ти Ф10.

№11 Фото. R5–R6 участогу.

Тү­зүү че­ки­ти Ф11.

№12 Фото. Участоктун башталышы.

Тү­зүү че­ки­ти Ф12.

№13 Фото. R7–R8 участогунун жогорку бөлүгү. Тү­зүү че­ки­ти Ф13.

Фо­то №14. Уча­сток 9–10. Точ­ка съём­ки Ф14.

Фо­то №15. Ле­ген­дар­ная Ма­гни­тка чокусунда 4632 м. 6-ав­густ 2009 г. 16:30. Точ­ка съём­ки Ф15.