Документ №64784638 - Маршрут сүрөттөмөсү

Конструкторлор (4100), 3Б кат. сл., по В. кыр аркылуу Ю. Емельяненко, 1969 ж.

-5-

Жакынкы жол

«Дугоба» а/л жайгашкан жеринен Калькуш капчыгайы менен Калькуш суусунун сол жээги (орографиялык жактан) менен жол башталат. «УРОЖАЙ» чокусунун этегине келип, тик жана чоң шагыл таштар аркылуу чоң талаага көтөрүлөбүз. Талаанын сол тарабын Калькуш мөңгүсүнүн моренасы чектесе, оң тарабын Калькуш жана Машалян капчыгайларын бөлгөн кыр тоо чектейт. Талаанын эң четинде, эки булактын ортосунда чоң таш жанында түнөөгө жай болот. Талаа салыштырмалуу эрте күнгө талыйт. Ошол эле себептен бул талааны «Күндүү талаа» деп атап коюшкан. «Дугоба» а/л дан Күндүү талаага чейинки жол 4,5–5 саатты алат.

Жолдун экинчи варианты да бар (эгерде негизги лагерь экинчи кошулган жерде жайгашса – Ак-Таш жана Дугоба сууларынын кошулган жери): Калькуш ашуусу аркылуу өтүп, андан ары Калькуш мөңгүсүнүн моренасы менен Күндүү талаага чейин баруу керек (ашуудан талаа жана чокуга көтөрүлүү жолу жакшы көрүнүп турат). Жол 3–3,5 саатты алат.

Түнөөнөн жол батышты карай, мөңгүнүн сол жээгиндеги морена менен чөптүү жантайманын чек арасы менен жүрөт. Бийиктик аз көтөрүлүп, кең талаанын майда шагыл таштарына чейин барууга болот. Андан соң оңго бурулуп, аскалар менен шагыл таштардын чек арасы менен кырды көздөй көтөрүлө баштайбыз. Сол тарапта турган ийнедей боз «жандармды» айланып өтөбүз. Кырга чыгуу техникалык кыйынчылыктарды туудурбайт. Түнөөнөн кырга чейинки жол 50–60 мүнөттү алат. Бул жерде биринчи көзөмөлдөөчү тур жана батыштагы аталышы жок чокуну басып өтүү жолтун башталышы жайгашкан.

Машалян капчыгайын карай кыр тик жардуу (300–500 м бийиктикте).

Узундугу 250 м болгон кыр (тиктелиги 40° чейин) бир убакта басылып өтүлөт жана биринчи дубалга алып барат. Дубалдын тиктиги 90°. Мына ошондо техникалык жактан оор жумуш баштайт.

Дубал сол жактан ички бурчу аркылуу (10 м) айланып өтөт. Андан соң тиктиги 70° болгон аскалар аркылуу кызгылт «жандармдын» алдына чейин 8–10 м аралыкты өтөбүз (сүр. 2). «Жандармды» оң жактан, дубал аркылуу (85°–90°) айланып өтөбүз. Көтөрүлүү эки этапта өтөт:

Адегенде кууш (15 см ге чейин) анча бийик эмес такта менен — 6 м;
Андан соң дубал аркылуу 85° (2,5 м) «жандармдын» артындагы кичинекей аянтчага чейин — чыгуу (сүр. 3).

Бул участоктун узундугу — 30–35 м, 5 крюк урулган. «Жандармдын» үстүндө — 2-чи көзөмөлдөөчү тур.

-6-

Андан соң кенен кыр (тиктелиги 30° чамасында) аркылуу бир убакта 25 м аралыкты басып, 15 м бийиктиктеги дубалга чейин барабыз. Дубал түз эле (сүр. 4). Дубалдын 2/3 бөлүгүнүн тиктиги 85°, андан кийин тиктик бир аз азаят да, эң үстүндө кичинекей аянтча бар. Аянтчада чыгып турган чоң таш бар. Дубал 3 крюк менен ашылып, эң үстүндөгү чыгып турган чоң таш аркылуу сактанат.

Чоң таштан сол тарапка 4 м аралыкта бузулган ички бурчка чейин басабыз. Бурчта көп карниздер бар. Бурчтун тиктиги 80° чамасында, узундугу — 20 м. 2 крюк урулган. Бурч кырга алып чыгат (сүр. 5). Бул жерде 3-чү көзөмөлдөөчү тур жайгашкан.

Турдан оң жакты карай кыр менен басабыз. Кыр кээде жантайма, кээде кенен (5 м ге чейин), кээде кууш (0,3 м ге чейин). Кырдын узундугу — 3 аркан. Кыр менен жүрүү бир убакта болот. Кыр чокуга алып барат. Чоку чордондой (сүр. 6).

Чокуга кең аянтчадан 3–3,5 м бийиктиктеги, тиктиги 90° болгон дубал аркылуу чыгабыз.

Өздөрүнүн чокуга чыгууларын группа станок жасоочу жана инструмент өнөр жай министрлигинин өзгөчө конструктордук бюросунун 30 жылдыгына арнашты да, чокуго «Конструкторлор чокусу» деп ат коюуну суранышты.

Түнөөнөн чокуга чейинки жол 5 саатты алды. Чокуга чыкканы тууралуу отчет үчүн, чокудан калтырган каттан тышкары, группа көзөмөлдөөчү 3 турдан кат калтырды.

-7-

Маршрутту биринчи болуп «Дугоба» а/л дайындамачыларынын группасы 1969 ж. август айында ачышты. Группанын курамы:

Емельяненко Ю. — жетекчи, Атаджанов А. — катышуучу, Валиулин Э. — катышуучу, Назаров В. — катышуучу, Никоноров Е. — катышуучу, Кулигина Л. — катышуучу.

Группа басып өткөн маршруттун категориясын 3Б кат. сл. деп баалады.

1969 ж. сезонунда дагы эки группа (6 кишилик дайындамачылар группасы жана 4 кишилик инструкторлор группасы) Конструкторлор чокусуна баяндалган маршрут менен чыгышып, анын 3Б категориядагы татаал маршут экенин ырастоошуп, аны басып өтүшкөн.