Чыгуу паспорту

1. Чыгуу классы: Траверс
2. Чыгуу району: Теңир-Тоо, Тескей Ала-Тоо
3. Чыгуу маршруту: Карбышев, Блюхер жана Тухачевский чокуларынын түндүктөн түштүккө карай траверси, Карбышев чокусуна түштүк кыр аркылуу чыгуу.
4. Чыгуунун мүнөздөмөсү: Карбышев чокусуна 5А кат. татаалдыкта көтөрүлүү. Траверстин узундугу 2600 м. Чокулардын жана алардын ортосундагы бийиктиктердин айырмасы – 400 м. Татаал участоктордун узундугу – 850 м.
5. Кагылган илмектердин саны: Аскалуу – 142, муздуу – 15
6. Жүрүү сааттарынын саны: 36,5
7. Түнөөгөрдүн саны жана мүнөздөмөсү: 2 түнөөк жата турган.
8. Команданын аталышы: «Зенит» ДСО Облсоветинин командасы
9. Жетекчинин, катышуучулардын А.Ф.Ж., алардын квалификациясы: Пенчук В.Л. – МС (жетекчи) Журздин В.И. – КМС (катышуучу) Калинычев Б.С. – КМС (катышуучу) Седов Г.К. – КМС (катышуучу)
10. Команданын машыктыруучусу: МС Пенчук В.Л.
11. Маршрутка чыгып, кайтып келген датасы: 1–5 август 1976 ж.

Чыгуу маршрутунун сүрөттөлүшү

1 август. «Ала-Тоо» базалык лагеринен Карбышев чокусуна чейинки жол жана чокуга чыгуу (5А кат. татаалдык маршруту боюнча) белгилүү жана бул жерде кыскача берилет (сүрөттөө – ар дайым жолдо).

Маршруттун башталышына чейинки жол Ойунтор коктусунун оң жээги (жүрүү боюнча) менен, андан соң Каракол мөңгүсүнүн оң моренасы менен Карбышев мөңгүсүнүн кошулган жерине чейин барат. Андан ары Карбышев мөңгүсүнүн оң жагы менен Карбышев чокусунун чыгыш контрфорсунун башталышына чейин, анын түбүндө топ бивак жасады (базалык лагеерден 7 жүрүү сааты).

2 август. 7:00дө чыгышты. Карбышев чокусуна көтөрүлүү чоку жайгашкан кырдын түштүк дубалын жана чыгыш капталындагы ички бурчтун түбүнөн башталат. Бул бурчтун кыр кабыргасы – кулуарга, тик ылдый, жогору карай 400 мге созулат (R1). Маршрут дароо эле дубал түрүндө болот.

Бул жерде (R1) эң татаал участак – кулуардын тар мойнунан өтүү жана андан ары кулуардын оң жагындагы дубал аркылуу Карбышев чокусунун түштүк дубалдарына чыгуу. Дубал – «койдун маңдайы» түрүндө, айланып өтүү мүмкүн эмес:

• оң жакта – астынан ачылып турган участкалар;
• сол жакта – таш кулап түшүүчү кулуардын бөлүгү (фото).

Айта кетчү нерсе, төмөнкү бөлүктүн баарына чейинки жолду топ эртең мененки сааттарда өтүшү керек, анткени күн чыккандан кийин ал жерде таш кулап түшүү коркунучу жогору.

Андан ары түштүк дубалды бойлой солго-жогору карай 250 мге чейин кырга чейин (R2). Бул жерде жөнөкөй участкалар кар-мөңгүлүү жана чаңгый кардуу аскалар менен кезектешип турат, тиктиги 80–85°, узундугу 30–40 м. Кырга көтөрүлүүгө топ 10 саат жумшады. Бул жерде кийинки күнү Карбышев чокусуна түштүк кыр аркылуу рюкзаксыз чыгуу үчүн бивак уюштуруу чечими кабыл алынды.

Карбышев менен Блюхер чокуларынын ортосундагы бардык кырлардын узундугу 2 кмге созулуп, өткүр, бычак сымал мүнөзгө ээ. Кырдан солго, түштүккө карай жандармга көтөрүлүү башталат (R4) (40 м, илмек аркылуу камсыздандыруу). Жандармга көтөрүлүү – маңдайдан (плиталар) жана түшүү (20 м) кырга. Бул жерде карлуу бетте бивак үчүн орун казылды (R5).

3 август. 6:00да чыгышты. Карбышев чокусунун түштүк кырына кайтып келишип, анын боюнча чокуга көтөрүлүштү (R3; 400 м). Бул жерде тик плита сымал аскалар, кээ бир жерлери чаңгый кардуу жана мөңгүлүү. Түндүккө карай жайгашкан ички бурч кылдаттыкты жана этият камсыздандырууну талап кылат, себеби кар катмары катуу муз үстүндө жатат. Чокуга чейин 2 саат 30 минут.

Чокудан бивакка кайтып келишип (1 саат), аны жыйнап, Блюхер чокусуна карай траверсти улантышты.

Маршрут (сүрөт) негизинен кырдын оң жагы менен өтөт. Маршрут негизинен аскалуу, көп жерде плита сымал мүнөздө, кээ бир жерлери кар-мөңгүлүү. Камсыздандыруу илмек аркылуу жана кырдын томпок, бүктөмдөрү аркылуу. Кичинекей жандармдар (20–30 м):

• же оң жактан өтүүгө мүмкүн болгон анча билинбеген текшелер аркылуу,
• же маңдайдан ашып өтүү (R6).

Блюхер чокусунун чыгыш чокусуна бара турган дубал алдындагы жандармга көтөрүлүү оң жактагы дубал боюнча көтөрүлүү менен жеңилет. 30 метрлик (90°) жандармдын дубалдары жасалма таканчтарды колдонуу менен ашып өтүлдү, камсыздандыруу илмек аркылуу (R7). Бул жерде рюкзактар жогору тартылат. Текшеге чыгышты.

Текшеден 40 м оң жагындагы кар-мөңгүлүү кырдын түбүнө, андан кырдан Блюхер чокусуна бара турган түндүк дубалдын түбүнө чейин. Дубал боюнча (R9, 100 м, 75°) – чоку алдындагы кар-мөңгүлүү бетке чыгуу (камсыздандыруу илмек аркылуу, плиталар боюнча татаал өрмөлөө, кээ бир жерлери мөңгүлүү жана кардуу).

Кар-мөңгүлүү кыр боюнча (R10, 80 м, 55°) – Блюхер чокусуна чыгуу. Бул жерде, кичине аянтчада, таш жана кардан текше төшөлүп, контрольдук тур тургузулду. Мурунку бивактан – 2 саат 30 минут.

4 август. 8:00дө чыгышты. Блюхер чокусунан чыгыш кырга 10 м ылдый түшүшөт жана андан оңго, кардан жасалган 20 метрлик карниздин астынан өтүшөт (топ эртең менен эрте өткөн) жана кырдын сол жагы менен – Тухачевский чокусунун алдындагы ашууга чейин.

Оюктун ортосунда – өткүр кар-мөңгүлүү кыр (20 м). Кырдан түз эле жогору карай дубал боюнча (60 м, 70°) Тухачевский чокусуна (R11).

Чокудан:

• карлуу бет менен сол жактагы кырга түшүү,
• андан ары орто татаалдыктагы аскалар менен чокудан түштүк-чыгыш дубал боюнча 4А кат. татаалдыкта түшүүнүн башталышына чейин.

Түшүүдө:

• 4 спорттук түшүү,
• бир дюльфер 50 м,
• андан ары тик шагылдуу текшелер менен Карбышев мөңгүсүнө, баштапкы бивакка чейин.

Бул жерде 18:00дө топ бивакка токтоду, катуу жамгыр жана нымдуу кар жаап жатты.

5 август. Бивактан 9:00дө чыгып, топ «Ала-Тоо» базалык лагерине кайтып келди. Карбышев – Блюхер – Тухачевский чокуларынын траверси «Зенит» ДСО Облсоветинин командасы өткөн маршрут

• Карбышев чокусуна 5А кат. татаалдыктагы маршрут
• Карбышев чокусуна 4Б кат. татаалдыктагы маршрут
• Тухачевский чокусуна (4750) 4А кат. татаалдыктагы маршрут

Карбышев чокусунун түштүк кыры (4700 м) Карбышев чокусунун түштүк кыры (4700 м) жана 1-жандармдан түшүү жолу.

12

1

11-участокто

Негизги мүнөздөмөлөр таблицасы

Чыгуу маршруту: Карбышев, Блюхер жана Тухачевский чокуларынын түндүктөн түштүккө карай траверси.

Бардыгы: 48,5 с (алардын ичинен 12 с – маршрут астына чейинки жол жана «Ала-Тоо» базалык лагерине кайтып келүү).

Корутунду

«Зенит» ДСО Облсоветинин командасы биринчи жолу чокулардын траверсин өтүштү:

• Карбышев (4700 м),
• Блюхер (4720 м),
• Тухачевский (4750 м), бул техникалык жактан татаал, комплекстүү маршрут.

Маршрут жакшы аба ырайынын шартында өткөрүлдү. Шарттуу түрдө маршрутту беш бөлүккө бөлүүгө болот:

• 1. Карбышев чокусуна түштүк кыр аркылуу чыгуучу 5А кат. татаалдыктагы классикалык маршрут.
• 2. Карбышев чокусунан Блюхер чокусуна чейинки биринчи жолу өтүлгөн комплекстүү кыр аркылуу маршрут.
• 3. Блюхер чокусуна биринчи жолу өтүлгөн дубал аркылуу маршрут.
• 4. Блюхер менен Тухачевский чокуларынын ортосундагы биринчи жолу өтүлгөн кыр аркылуу маршрут.
• 5. Тухачевский чокусуна чыгып, андан 4А кат. татаалдыкта түшүү – траверстин түшүү жолу.

Траверс учурунда Блюхер чокусу биринчи жолу багындырылганы белгилей кетчү нерсе.

Маршруттун эң татаал бөлүгү – үчүнчүсү. Бул жерде негизинен монолиттүү, плита сымал аскалар кардуу жана мөңгүлүү. Эгерде топтун өрмөлөө техникасы жана аскада жүрүү даярдыгы начар болсо, анда бул жерде шлямбур илмектери талап кылынышы мүмкүм, ал эми аба ырайы начар болсо, ал дайыма керек.

Блюхер чокусуна көтөрүлүүдө кээ бир участкаларда группанын катышуучулары зажимдерди колдонуу менен рюкзактар менен өтүшкөн (жетекчиден башкасы) жана ошентип ыңгайсыз «рюкзактарды жогору тартуу» операциясын минималдаштырышкан.

Жалпысынан алганда маршрут топтон жакшы даярдыкты талап кылат. Бул райондо дайыма болушу мүмкүн болгон татаал аба ырайынын шарттарында маршруттун айрым участокторлору топтун катышуучуларынан тактикалык жана техникалык даярдыктын бардык каражаттарын мобилизациялоону талап кылат.