ТҮНГҮЧ ӨТҮҮ ПАСПОРТУ

1. Класс — техникалык жактан татаал чыгыштар.
2. Район:
   • Теңир-Тоо,
   • Тескей Ала-Тоо кырка тоосу,
   • Кара-Кол капчыгайы,
   • Бригантина мөңгүсүнүн району.
3. Маршруттун аталышы — Бригантина чокусу Түндүк-Батыш кыр аркылуу.
4. Сунушталган кыйынчылык категориясы — 4А.
5. Бийиктиктердин айырмасы — 710 м, маршруттун узундугу 980 м, орточо тиктиги 45–50°. 5-категориядагы кыйынчылыктуу участкалардын узундугу — 40 м, 4-категориядагы кыйынчылыктуу — 580 м.
6. Маршрутта бурама муз илгичтер — 12, балка менен урулган аска илгичтер — 3, коюлган тосмо таштар — 6, илинген илмектер — 8.
7. Маршрут бастиондон чокуга чейин 6 саат 30 мүнөттү, түнөктөн түнөккө чейин 10 саат 30 мүнөттү алды.
8. Маршрутта түнөк жок болчу.
9. Команданын курамы:
   • КАРЕЛИН Александр Олегович — жетекчи, 2-сп. разряд
   • АНДРЕЕВА Людмила Ивановна — катышуучу, 2-сп. разряд
   • ВЛАСОВ Михаил Андреевич — катышуучу, 2-сп. разряд
   • ДЕМидЕНКО Олег Георгиевич — катышуучу, 2-сп. разряд
   • НЕКЛЮДОВ Андрей Федорович — катышуучу, 2-сп. разряд
10. Команданын машыктыруучусу КОЛЧИН Александр Александрович, эл аралык класстагы спорт чебер.

Чыгуу 1983-жылдын 21-августунда жасалган.

Фотография 1. Бригантина чокусунун Түндүк-батыш кыры (4800 м). Бригантина мөңгүсүнүн каптал моренасынан тартылган. 1983-жылдын 20-август. «Смена» аппараты.

Фотография 2. Оң жактан маршруттун профили (төмөнкү бөлүгү). Күн ашуунан тартылган. 1983-жылдын 19-август. «Смена» аппараты.

Фотография 3. Оң жактан маршруттун профили (жогорку бөлүгү). Күн ашуунан тартылган. 1983-жылдын 19-август. Аппарат «Смена».

Фотография 4. Сол жактан маршруттун профили. МГМИ чокусунүн капталынан тартылган. «Любитель» аппараты.

Бригантина мөңгүсүнүн районунун карта схемасы (Теңир-Тоо, Тескей Ала-Тоо кырка тоосу)

Түндүк-Батыш кыр менен в. Бригантинага (4800 м) чейинки маршруттун сүрөттөлүшү болжол менен 4А кат. сл.

Баштапкы бивактан Бригантина мөңгүсүнүн жанындагы шагылдуу аянтчадан, мөңгүнүн жантаймалуу бөлүгүн кесип өтүп, тик скала контрфорсунун алдына келемиз. Маршруттун башталышы оң жактан контрфорсту айланып өткөн кардуу-муздуу көчкү аркылуу өтөт (участок R0–R1, 160 м, 4 кат. сл.).

Көчкүнүн оң жагында муз шарлап түшүү бар, сол жактан контрфорстун алды менен таштардын кулаган издери, ошондуктан скалаларды бойлой сол жактагы көчкү менен жүрүү керек.

Кардуу-муздуу көчкү өтө талкаланган скалалар менен скала көчкүсүнө өтөт (участок R1–R2, 80 м, 4 кат. сл.). Жүрүү кыскарып, бири-бирине жакын аралыкта. Көчкү Түндүк-Батыш кырга чыгарат. Көчкүдөн кырга чыккан жердеги аянтчада — биринчи текшерүү пункту.

Андан ары скала Түндүк-Батыш кырды бойлой жогору жана оңго жүрүү керек, ошентсеңиз сол жактагы тик скалалардан сактайт (участок R2–R3, 300 м, 3 кат. сл.).

Скала кырдын жогорку бөлүгүндө көтөрүңкү-дубалды (участок R3–R4, 40 м, 4 кат. сл.) ашып өтөбүз. Көтөрүңкү жерден баштаган кардуу кырда карниздер бар (участок R4–R5, 80 м, 3 кат. сл.).

Кардуу кыр менен өзгөчөлүнгөн скала тумшугуна чейин жүрөбүз, андан кардуу-муздуу жантайма менен жүрүүнү баштайбыз (участок R5–R6, 80 м, 4 кат. сл.).

Андан ары кардуу кыр менен жүрүү чокудан сол жакка алып кетет, андан тышкары кыр ураган жана таштар кулаган скалалар менен бүтөт. Жогорку бөлүгүндө кардуу-муздуу жантайма тик муз жантаймасына өтөт (участок R6–R7, 40 м, 5 кат. сл.). Аны менен Түндүк-Чыгыш чоку кырга чыгабыз. Кырдын бул бөлүгү — курч аралаш кыр, майда скалалардан жана муз «жандармдардан», кардуу өтмөктөрдөн жана карниздерден турат жана массивдин 4Б кат. сл. траверсинде негизги участоктордун бири болуп саналат (участок R7–R8, 200 м, 4 кат. сл.). Түндүк-Чыгыш кыр менен чокуга чыгабыз.

Чыгыш кыр менен өтүү жолу жана андан ары Түндүк-Чыгыш кыр менен Бригантина ашуусуна чейин түшөбүз. Ашуудан скалалар менен ылдый, андан кийин оңго кардуу мульдага түшөбүз, андан муз шарлап түшүү менен Бригантина мөңгүсүнө түшөбүз, Бригантина мөңгүсү аркылуу — баштапкы бивакка чейин басабыз.