Чыгуу паспорту
- Чыгуунун классы — техникалык.
- Чыгуунун району — Борбордук Теңир-Тоо, кырка тоо — Тескей Ала-Тоо.
- Чоку — III-чү Чыгыш Огуз-Баши, анын бийиктиги 4960 м, чокуга чыгуучу маршрут — түндүк кырдуу жак менен.
- Кыйынчылыктын сунушталган категориясы — 5Б
- Маршруттун мүнөздөмөсү: бийиктиктердин ортосундагы айырма — 1560 м, 5–6 даражалуу участкалардын узундугу — 759 м, орточо тиктиги — 70°.
- Казылган илгичтер: сактоо үчүн: аскалуу — 82, муздуу — 64, шлямбурдук — 0, алардын ичинен жасалма тосмолор үчүн — 3
- Жүрүү саатынын саны — 48
- Түнөөнүн саны жана мүнөздөмөсү: I түнөө жата турган, абдан жакшы; 2 түнөө — жарым-жартылай жата турган; 3 жана 4 түнөө жата турган.
- Жетекчинин, катышуучулардын фамилиясы, аты, атасынын аты жана алардын квалификациясы: Бошман Вернер Францевич — жетекчи, КМС, инструктор; Капанин Владимир Александрович — катышуучу, КМС, инструктор; Слепухин Евгений Филиппович — катышуучу, МС, инструктор; Стрельцов Евгений Александрович — катышуучу, КМС.
- Команданын машыктыруучусу — Денисов В.Г., МС, инструктор.
- Маршрутка чыккан датасы — 27 июль 1977 ж., кайтып келген датасы — 2 август 1977 ж.
Чыгуу паспортуна
- Кыргыз ССР Спорткомитетинин командасынын маршруту (27–31 июль 1977 ж., жет. Бошман В.)
- «Труд» ДСОнун Челябинск облусдук кеңешинин командасынын маршруту (авг. 1962 ж., жет. Розанов В.)
- Кыргыз ССР Спорткомитетинин командасынын маршруту (авг. 1962 ж., жет. Тустукбаев А.)
Картосхема хр. Терскей-Алатау в верховьег р. Джеты-Огуз.
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Дата | Обозн. | Ср. крутизна, град. | Протяж., м | Характер рельефа | Трудность | Состояние | Условия погоды | Скальных | Ледовых | Шлямбурных | Скальных | Ледовых | Шлямбурных | Время выхода и остановки на бивака, ход часов, условия ночевки |
| 1977 год 27 июля | Выход в 8:00, остановка на биваках в 17:00, ходовых часов – 8, ночевка лежачая, очень хорошая | |||||||||||||
| 50 | 80 | Ледопад | 4 | Заснежено | Очень хорошие, тепло, ясно | 2 | Попеременное движение | |||||||
| 50 (до 60) | 240 | Ледопад | 4 | Заснежено | 5 | |||||||||
| 40 | Ледово-обвальный вынос | |||||||||||||
| 40 | Ледопад | 4 | 1 | Одновременное движение | ||||||||||
| 1 | 50 | 40 | Фирновый склон | 1 | ||||||||||
| 45 | 30 | Наклонная скальная полка | У | Скалы разрушены, мокрые, местами заснежены | Погода очень хорошая, теплая | Выступы | 4 | Свободное лазание | ||||||
| 70–75 | 30 | Внутренний угол | У | |||||||||||
| 75 | 20 | Стенка | У | 2 | ||||||||||
| 10 | 3 | Скальная полка | 4 | Очень камнеопасно | ||||||||||
| 70 | 40 | Неявно выраженное ребро | 5 | |||||||||||
| 15 | 20 | Косая скальная полка | 4 | Выступы | 3 | |||||||||
| 65 | 20 | Скальный желоб (внутренний угол) | У | |||||||||||
| 80 | 5 | Скальная стенка | У | 2 | ||||||||||
| 55 | 120 | Наклонная скальная полка | 4 | |||||||||||
| 50 | 30 | Ледовый склон | 4 | Заснежен, мокрый | 1 | |||||||||
| 28/VII–1977 г. | 2 | 45 | 150 | Скальный разрушенный гребень | 2 | Местами заснежены | Одновременное движение | |||||||
| 40 | 80 | Разрушенные скалы | 2 | |||||||||||
| 3 | 40 | 80 | Острый снежно-ледовый гребень | Заснежено | Пасмурно, редкие хлопья снега, тихо | 5–10 см | Одновременное движение | |||||||
| 4 | 45 | 120 | Сильно разрушенные скалы, перемежающиеся с участками льда. Контрольный тур | 3–4 | Залиты льдом, заснежены | 1 | Попеременное движение | |||||||
| 45 | 40 | Сильно разр. скалы | 3–4 | Свободное лазание | ||||||||||
| 65 | 15 | Скальная стенка | 4 | Залита льдом | 2 |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 5 | 60–70 | 200 | Ледовый склон, неявно выраженный гребень | 4–5 | Заснежено, до 5–7 см | 13 | Попеременное движение на кошках | |||||||
| 6 | 65 | 60 | Скальный гребешок | У | Частично залит льдом, скалы подвижные | 5 | ||||||||
| 7 | 65 | 60 | Кромка льда и скал типа «бараньих лбов» или плит | У | Лед заснежен, скалы залиты льдом | Ясно, тепло | 4 | 1 | Свободное лазание | |||||
| 8 | 70 | 15 | Ледовый склон 70° под скальной стеной (I жандарм) | У | Лед заснежен | 2 | Горизонтальный траверс по льду, рубка ступеней | |||||||
| 9 | 75–80 | 10 | Скальная стенка | У | Заснежено с ледяной коркой | Непогода, ветер, туман, снег | 2 | Сложное лазание, первый без рюкзака | ||||||
| 75–80 | 20 | Ледовый желоб в скалах | Л | Заснежен | 3 | 3 | ||||||||
| 45 | 7 | Скальная плита | У | Заснежен | 2 | Свободное лазание | ||||||||
| 10 | 50 | 25 | Снежно-ледовый кулуар с выходом скал в средней части | 4 | Мокрый снег на льду | 2 | 3 | Свободное лазание | ||||||
| 29 июля 1977 г. | 70 | 10 | Пересечение ледового кулуара | У | Заснежено | Ясно, ветер | 1 | Косой траверс вверх с рубкой ступеней | ||||||
| 11 | 45 | 5 | Ледовый гребень | У | Вверх с рубкой ступеней | |||||||||
| 70 | 20 | Ледовый склон под скальной стеной, траверс | У | Ясно, тепло | 3 | 1 | Косой траверс вверх, рубка ступеней | |||||||
| 60 | 10 | Ледовый кулуар с вмерзшими камнями | У | Покров мокрого снега | Тихо | 2 | ||||||||
| 12 | 75 | 15 | Скальная стенка, залитая льдом | У | Мокрая, залита льдом | 2 | Свободное лазание | |||||||
| 65 | 30 | Ледовый склон с выступами скал | У | Покров мокрого снега | 2 | |||||||||
| 13 | 65 | 30 | Скалы сильно разрушенные, крутые | У | Разрушены, залиты льдом, заснежены | Снегопад, сильный ветер, пурга | 2 | |||||||
| Выход на гребень, палатка. | ||||||||||||||
| 14 | 45 | 40 | Скально-ледовый гребень | 4 | Заснежен | Ветер, холодно |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 29.VII.1977 г. | 15 | 70 | 25 | Горизонтальный траверс по крутому льду вправо в обход II жандарма | У | Заснежено | Снег, ветер | 3 | Гориз. траверс по льду 70°, рубка ступеней | |||||
| 70 | 5 | Ледовый склон с вмерзшими камнями | У | Ветер | 1 | |||||||||
| 70–75 до 90–100 | 12 | Крутая скальная наклонная полка, плиты, нависающая стенка–5 м | У | Заснежена, залита льдом | Ветер, туман | 2 | ||||||||
| 75 | 20 | Внутренний угол | У | 2 | 1 | Свободное лазание | ||||||||
| 75–80 | 5 | Скальная стенка | У | 1 | ||||||||||
| 16 | 55 | 15 | Косая полка по кромке льда и скал | 4 | Пурга, очень холодно | |||||||||
| 70 | 5 | Пересечение ледового кулуара | У | Заснежен | Косой траверс с рубкой ступеней | |||||||||
| 65 | 40 | Крутые сильно разрушенные скалы | У | Разрушено, залито льдом, заснежено | 2 | 1 | Свободное лазание | |||||||
| На участках № R14, R15, R16 навешены перила, после чего двойка спустилась в палатку. | ||||||||||||||
| 30.VII.1977 г. | Ясно, холодно | Прохождение по перилам | ||||||||||||
| 17 | 45 | 30 | Острый ледовый гребень | 4 | Заснежено | 3 | ||||||||
| 60 | 10 | Ледовый склон | У | 1 | Траверс вправо вверх | |||||||||
| 18 | 75 | 20 | Скалы крутые, заглаженные, основание и жандарма | У | Выветрены, залиты льдом | 2 | 2 | |||||||
| 60 | 10 | Крутая скальная полка | У | Залиты льдом, заснежены | 4 | Траверс вправо с рубкой ступеней | ||||||||
| 70 | 7 | Ледовый склон | 4 | Заснежен | Траверс по льду | |||||||||
| 19 | 75–80 | 4 | Внутренний угол | У | Залит льдом | |||||||||
| 60 | 20 | Пологий траверс по скальной полке | 4 | Переменная облачность | 1 | |||||||||
| 70 | 30 | Кулуар скально/первый с неявно выраженными скальными полками и стенками | У | Скалы сильные, но разрушены, лед заснежен | Ветер | 3 | ||||||||
| 65 | 50 | Кулуар тот же – вверх по скалам и льду | У | То же | Ветер | 4 | 1 | Свободное лазание | ||||||
| 20 | 20 | 7 | Острый скальный гребень | 4 | Монолит |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 30.VII.1977 г. | 20 | гориз. | 4 | Острая ледовая перемычка | 4 | Заснежено, карниз | Свободное лазание | |||||||
| 75 | 5 | Скальная стенка-основание IV жандарма | У | 1 | Выход в 7:00, остановка на бивуак в 21:00, ходовых часов – 13. Ночевка хорошая, лежачая | |||||||||
| 45 | 8 | Скально-ледовый гребень | 4 | |||||||||||
| 95–100 | 5 | Нависающая скальная стенка с вертикальной трещиной | У | 2 | ||||||||||
| 90–95 | 4 | Внутренний угол с нависанием | У | 1 | ||||||||||
| 60 | 4 | Сильно разрушенные плиты | У | 2 | ||||||||||
| 75 | 12 | Справа от неявно-выраженного гребня по сильно разрушенным скалам | У | 2 | ||||||||||
| 50 | 3 | Ледовый гребень | У | 1 | ||||||||||
| 90 | 3 | Скальная стенка | У | 1 | ||||||||||
| 70 | 10 | Скальный желоб, выводящий на ледовый гребень | У | Сильно разрушенные скалы | 2 | |||||||||
| 21 | 40 | 10 | Ледовый гребешок | 4 | Заснежен с надувом | Ясно, холодно, ветер | 1 | |||||||
| 90 | 5 | Скальная стенка | У | Скалы разрушены, заснежены | 2 | |||||||||
| 70 | 5 | Скальный гребень с участками ледового | 4 | |||||||||||
| 40 | 45 | Скальный гребень с участками ледового | 4 | Скалы сильно разрушены | ||||||||||
| 22 | Гориз. | 10 | Ледовая перемычка | 4 | Маленький карниз | По льду на кошках попеременно | ||||||||
| 60 | 15 | Ледовый склон с выходами туф скал, вмерзшими камнями | 4 | Заснежен слабо | 1 | |||||||||
| 45–50 | 10 | Ледовый склон | 4 | Заснежен | ||||||||||
| 55 | 45 | Ледовый гребень со скалами в верхней части | 4 | Маломощный снеговой покров до 5 см | 2 | |||||||||
| 50 | 60 | Снежно-ледовый гребень | 4 | |||||||||||
| 50 | 40 | Поворот влево к скально-ледовому гребню до скального острова | 4 | Переменная облачность | 1 | |||||||||
| 31.VII.1977 г. | 50–60 | 200 | Ледовый гребень с резкими выходами скал и с валетами по 10–15 м до 60 | 4–5 | Маломощный снеговой покров | Ясно, тихо | 10 | |||||||
| 45 | 30 | Выход на сильно разрушенные скалы, на вершину | У | Туман, снег, гроза, отсутствие видимости |
Таблицага кыска түшүндүрмө (күндөр боюнча жүрүшүнүн сүрөттөлүшү)
24 июль 1977 г. — Каракол өрөөнүнөн (Үюк-Төр жана Көл-Төр кошулган жердеги базалык лагерьден) — Пржевальск ш., Джеты-Огуз к., Джеты-Огуз курорту аркылуу Джеты-Огуз суусунун бою менен Телет (Джеты-Огуз суусунун оң куймасы) суусунун куймасына чейин — автомобилдик жолдун аягына чейин. Телет суусунун куймасынан — Айланыш жана Джеты-Огуз сууларынын өрөөндөрүнүн чатына чейин оор жүктөр менен жөө басуу (3 саат). Бивакта токтоо (картосхеманы кара). 25 июль 1977 г. 2 топко бөлүнүп (4 адамдан), 5-кат. сл. болжолдуу өтүлбөгөн маршруттарды тандоо үчүн Джеты-Огуз жана Айланыш сууларынын башталыштарындагы цирктерди чалгындоо жүргүзүштү. Ар бир циркте ушундай 6–8 маршрут табылган.
26 июль 1977 г. Джеты-Огуз жана Айланыш сууларынын чатынан Айланыш суусунун оң (орфоографиялык жактан) жээги менен өйдө карай 3 саатта тропа менен жүрүп, штурмдук лагердин ордуна келдик. Калган жарым күнүбүздү III Чыгыш Огуз-Башинин (4960 м) түндүк кырдуу жак менен чыгуучу маршрутту даярдоого жумшап, маршрутту карап, ага байкоо жүргүзүү үчүн топту (Н. Матюшин жетектеген 3 киши) инструктаждап, ошол эле күнү Айланыш суусунун цирктик бөлүгүнүн чыгышында 4680 м пикке чыгып жаткан Ф.Е. Поповдун тобу менен өз ара аракеттенүүгө макулдаштык.
27 июль 1977 г. саат 6:00до штурмдук лагерден чыгып, морена менен өйдө жөнөдүк, мөңгүнү кесип өтүп, саат 8:00до III Чыгыш Огуз-Башинин аскалуу түндүк кырдуу жагынын түбүнө келдик. Аскалуу аралдын түбүндө, кырдуу жактын түбүндө оң жактан да, сол жактан да кыймыл жасоо асмак мөңгүлөрдүн куюлуп түшүп турушы себептүү өтө коркунучтуу болгондуктан, аралын сол тарабынан айланып өтүүчү мөңгүнүн жарылып түшкөн жери аркылуу жолду тандап, андан соң аскаларга чыктык. Бул аскалар тик, жылмакай жана бузулган, мында мөңгүнүн куюлмаларынын коркунучу жок. Бул аскалар жана алардын жогору жагындагы муз менен аралдын чокусуна чейин көтөрүлүп, 17:00да ал жерде бивак курдук, анткени жогору жагында муз кырда жана капталда түнөө үчүн ыңгайлуу орундар жок болчу. Аба ырайы бүткүл күнү жакшы болду.
28 июль 1977 г. Эртең менен күн бүркөк болду. 7:00да чыктык — адегенде учтуу карлуу-муздуу кыр менен, анда-санда аскалар кездешип турду. Аскалардын бир бөлүгүндө көзөмөлдөөчү тур орноттук. Маршруттун жогору жагы начар кар менен капталган муз каптал менен өтүп, тиктиги бара-бара көбөйөт (R5 участогу), андан соң муз менен капталган аскалар жана аскалар менен муздун чет-жакалары менен I жандармдын тик кырдуу аскалуу дубалынын алдынан өтүп, тик кырдуу аскалардын жана 65–70° муздун чет-жакалары менен өтүп, муз үстүндө солго кеттик (15 м муз үстүндө басуу, тепкичтерди чабуу менен). Андан соң муз сай агымынын сол тарабы менен өйдө кеттик — адегенде аскалуу дубал менен, андан соң сай агымы менен (75–80° чейин муз) музда тепкичтерди чабуу жана муздагы фрезердик муз илгичтерди пайдалануу менен. Муз натечный (10–15 см кубаттуулукта), муз илгичтер аскага тирелип, толугу менен айланбайт, бирок бекем кармайт. Аба ырайы кескин түрдө начарлады — туман, шамал, жаан-чачын. Сай агымынын жогору жагында, кыйгач муз кулуарынын (25 м) каптал жактуу муз кырдуу жеринде, 1,5 м музду кыйып, 20:00да палатка тиктек (жарым-жартылай отуруп). Түнөө жарым-жартылай отуруп. Күндүз, кечинде жана түнкүсүн аба ырайы начар болду.
29 июль 1977 г. Эртең менен аба ырайы жаман болду — кар жаап, туман, көрүнүү жок болгондуктан, 10:00да гана чыктык. Аскалар кар менен капталган, муз менен капталган, анткени аларды күн көргөндө алардан суу агып турду. Бул күнү биз эки жипти (60 м дан) гана өтүп, карлуу-муздуу кырга чыктык. Бир экилик кырдан карды жана музду тазалоого жана 17:00да палатка тигүүгө калды, анткени аба ырайы кескин түрдө начарлады (шамал, кар, туман). Экинчи экилик палаткадан жогору жагындагы маршрутту иштеп чыкты (II жандармдын оң жагынан айланып өтүү менен). Экилик кыр менен жандармга жеткенге чейин, андан соң жандармды оң жактан горизонталдык траверс менен муз үстүндөгү тепкичтерди чабуу аркылуу айланып өтүп, андан соң тик татаал аскалар жана муз менен кырга, жандармдын чокусуна чыкты. Палаткадан жандармдын чокусуна чейин 160 м перила тартылды (2×60 м жана 1×40 м). Аба ырайы кескин түрдө начарлады жана саат 20:30да экилик перилалар аркылуу палаткага түштү.
30 июль 1977 г. Эртең менен саат 7:00дөн 9:00га чейин илинген перилалардан өтүштү — түздөн-түз кырга чыгуу. Андан кийин маршрут оң жактан кырдан өтүп, III жандармдан айланып өтүү менен тик кырдуу муз капталдарынан өттү (R17–R19 участогу). Аба ырайы суук, булуттун өзгөрүлмөлүүлүгү жана кырда катуу шамал менен. Кулуар менен солго карай өйдө кайра кырга чыктык жана андан ары кыр менен жүрүп, IV жандармга жете алдык, ал маңдайынча өтүлөт (R20–R21 участогу, таблицаны кара) жана тик, кээде аскалуу тепкич түрүндөгү дубал түрүндө көрүнөт. IV жандармдын жогору жагы кайрадан кыр формасын алат, ал бир аз төмөндөп, муз капталынын алдында карлуу-муздуу өтмөктү түзөт. Аба ырайы начарлайт — катуу шамал, туман. Муз капталы (болжол менен 170 м) кошкада муз илгичтер, аскалардын чыгындылары жана бузбалан аркылуу сактоо менен өтүлдү. Аскалуу аралынын үстүндө, жогорку бөлүгүндө болжол менен 1,5 м музду кыйып, 21:00да палатка тигилди.
31 июль 1977 г. Саат 8:00да чыктык. Болжол менен 200 м муз кыр өтүлүп, 13:00да чокуга бузулган аскалар менен чыктык. Ошол эле жерде аскаларда (жогорку чекиттен — кардуу дөңсөө — 10 м төмөн) кат жазылып калтырылды. Аба ырайы кескин түрдө начарлады — туман, кар жаап, шамал жана эң жаманы, күн күркүрөдү. Чачтар тик турду жана бузбаландар гүрсүлдөдү. Күркүрөө жакын жерден угулуп, ал эми башкы Огуз-Баши чокуларынын аймагында күн күркүрөө тынымсыз гүрсүлдөдү. Кырдан 20 м төмөн түштүк (өтө тик) жана 1,5 саат аба ырайынын жакшырганын күттүк. Төмөн түшүүнү чыгышка карай, Каракол пикине карай чечтик, анткени башкы Огуз-Баши чокуларынын аймагында күн күркүрөөдө жана кең предвершиндик плато аркылуу аларга жолго түшүү мүмкүн эмес болчу. Мындан тышкары, 1969 жылдагыдай эле бул участокто карниздердин көп болушу эске түштү. 14:30да күн ачылып, тумандын арасында кээде кыр көрүнүп турду. Жол тааныш болчу, анткени топтун эки катышуучусу (Е. Слепухин жана Е. Стрельцов) бул кыр менен чыгыштан батышка карай 1969 жылы өткөн. Биз өтө этият жүрүп, оң жактан тик түндүк капталды кармап турдук, түштүккө карай асылып турган карниздерге жолугуп калбоо үчүн. Көрүнбөй калгандыктан токтоп турууга туура келди, анткени өтө этият жүрүү керек эле. Муздуу (60°) карнизден муз сүңгүрлөрү менен түштүк. Андан ары тар ледово-фирндик кыр өтүп, түштүккө карай карниздер свешайт. Бир нече майда (жаңы) карниздер 4–5 м узундукта кол жана буттун алдынан кетип турду. Түндүк-батыш капталдагы ири карлуу-муздуу карнизди кесип өтүп, өтмөккө түштүк. 19:00да түнөө үчүн токтодук. Түнкүсүн аба ырайы жакшырды — асман ачык.
1 август 1977 г. Эртең менен аба ырайы жакшы болду. 8:00да чыктык. Кыр мурдагыдай эле мүнөздө болду. Чоң кардуу дөңсөө өтүлдү, өтмөккө түшүү мурунку өтүлгөнгө окшош — тар ледово-фирндик кыр менен жаңы карниздер менен, оңой эле кетип калган. Өтмөктөн — II Чыгыш Огуз-Башине (4780 м) карлуу-муздуу каптал менен көтөрүлүү. Чокудагы аскалуу массивде 1969 жылдын 17 авгусында А. Тустукбаев жетектеген Кыргыз командасы таштап кеткен катты таптык, ал 1969 жылы Джигит–Каракол–Огуз-Баши–4909 м чокуларын траверс жасашкан (жогоруда айтылгандай, бул команданын эки катышуучусу топтун курамында). II Чыгыш Огуз-Баши чокусунан түшүү татаал — эки тараптуу Х түрүндөгү карниздер менен тар кыр менен. Өтмөктөн — I Чыгыш Огуз-Башине — 4852 м көтөрүлүү, ал сол тарабынан кең жана узун бергшрунддун жанында айланып өтүлөт. Бул чокунун түндүк муз кырга чыгып, муз каптал менен түшүү — 4×60 м аркан менен муз илгичтерди калтыруу менен жана андан соң өтмөккө түшүү Челябинец пикине. Бул түшүүдө аба ырайы кескин тү
Комментарийлер
Комментарий калтыруу үчүн кириңиз