Орджоникидзе 4А к.т. по чыгыш контрофорсу

Маршруттун сүрөттөлүшү.

Маршруттун башталышына чейин бару жол Орджоникидзе ашуусу аркылуу өтөт. Чыгыш Орджоникидзе мөңгүсүнө түшүп, чокунун түндүк тарабын айланып чыгып, түндүк-чыгыш кырга жетип, аны бойлой мөңгү ылдый түшүү керек. Түндүк-чыгыш кырдын муз ылдамтыгын айланып өтүп, шагыл-таштар аркылуу анын аскалуу бөлүгүнүн сол жагындагы пайда болгон төмөндөшүнө чыгыш керек. Кырдан түндүк-чыгыш жана түштүк-чыгыш кырлардын ортосундагы аты жок мөңгүгө шагыл-таш аркылуу түшүү керек.

Мөңгү аркылуу ылдый түшүп, «4089 м» чокусунун мөңгүсүнүн төмөн жагынан оң жактан эки тик аскалуу чыгынтыларды айланып өтүп, Орджоникиденин түштүк-чыгыш кырынын түндүк контрфорсуна чыгыш керек. Кескин төмөндөгөн жерге кеңири жана ачык эмес кулуар аркылуу чыгуу керек (таш кулашы!). Контрфорстун кыр сырттуу бөлүгү менен ал аны түштүк-чыгыш кыр менен кошулганга чейин бару керек.

Биринчи учаскей:

• Ички бурчтагы дубалча аркылуу 50–60 м аралыкты ашып өтүү керек.
• Андан кийин — текширүү тур.

Андан ары:

• Ортоңку кыйынчылыктагы чоң бузулган аскалар.
• Контрфорс менен жүрүү 2 саатка чейин созулат.

Аяктоо:

• Кырлардын кошулган жериндеги Игланы оң жактан айланып өтүү керек.
• Бул жерде экинчи текширүү тури.

Чыгыш түштүк-чыгыш кыр аркылуу чокуга көтөрүлүү улана берет, көп сандаган жандармдар кездешет, алардын көпчүлүгү сол жактан айланып өтүү менен аскалардын абдан бузулгандыгына байланыштуу өтө сактыкта жүрүү керек.

Болжол менен бир сааттан кийин 40 метр бийиктиктеги дубалга келип жетесиңер. Анын оң тарабында жогорку бөлүгүндө төрт чарчы тешиги бар өзгөчө жарака бар. Алгачкы 10 м - кыйын лазание, илмек аркылуу сактоо.

Дубалдан кийин маршрут бир кыйла жеңилдейт: сактоо үчүн дөңчөлөр бар.

Андан кийин кайрадан кыр сырттуу бөлүк көп сандаган майда жандармдар менен. Аскалар абдан бузулган, өтө сак болуу керек.

Оң жактан кыр тик дубал менен бүтөт, сол тарабында шагыл-таш кулай турган кулуарлар бар. Кыр менен 7 саат жүргөндөн кийин «4089 м» чокусуна чыгуу керек. Бул жерде текширүү тури бар. Андан ары жол:

• кардуу- муздуу кыр аркылуу,
• «Пила» деп аталган жерге чейин жетет. Анын астында түнкүсүн бивак уюштуруу керек.

Экинчи күнү «Пила»ны сол тарабынан аска аркылуу кыйын сактоо менен айланып өтүү керек. Кыр менен жүрүп бийиктиги 200 м ге чейин жеткен дубалдын алдына келип жетесиңер. Дубалдын алгачкы 50 м ге жакын аралыгын тике көтөрүлүү керек. Андан кийин оңго бурулуп, эки терең жаракалуу ак аскалардын астына келип, жаракалардын сол жагынан жүрүп, плиталарга көтөрүлүү керек, андан ары жогорку мунарага чейин баруу керек. Мунара камин аркылуу өтүлөт, аскалар кыйын, андан ары 50–60 м жандармдын учтуу кыры менен өтүп, терең тешикке келип түшүү керек. Андан жип аркылуу (30 м) оң жактагы жантайыңкы текши жайга түшүү керек. Текши жайдын четине жеткенден кийин, кыйын аска аркылуу 60 м көтөрүлүү керек, илмек аркылуу сактоо (4–5 илмек).

Дубалдан кийин жайпаган плиталар аркылуу кырдын үстүнө чыгуу керек (30 м), жеңил аскалар менен жүрүү керек. Кийинки жандармды тике көтөрүлүп, жип аркылуу тереңдикке түшүү керек. Муз жана кыйын аскалуу (30 м) аралык кырга алып чыгат. Кийинки жандарм сол тарабынан чокусу аркылуу ашып өтүлөт. Андан кийин түштүк-чыгыш жана түндүк- чыгыш кырларды кошулган жердеги муздуу тилкенин үстүнө чыгыш керек. Маршруттун акыркы аралыгы чокуга чейин — кардуу- муздуу кыр менен 50° жантаюу менен. Бул жерде мыктуу такалар жана илмек аркылуу сактоо керек. Жол жүрүүгө, жакынкы жолдорго көтөрүлүүгө чейин 19 саатка чейин кетиши мүмкүн. Орджоникидзе ашуусуна түшүү керек. Маршрутту биринчи жолу 1956-жылдын август айында «Кок Бастау» альпинисттик лагердин Ю. Мимин жетектеген инструкторлор тобу өткөн.

Кеңештер:

1. Катышуучулардын саны 4–6 киши.
2. Баштапкы бивак Орджоникидзе ашуусунда.
3. Бивактдан 5–6 саатта чыгыш керек.
4. 4 кишилик топ үчүн жабдуулар:

• негизги жип — 2×30 м
• керектелүүчү репшнур — 15 м
• аскалуу мыктар — 8 дан.
• муз бургылары — 4–5 дан.
• балкалар — 2 дан. (1) 4А кат. сл. по В кфс

Орджоникидзе 4410 м

Отечественин согушу 4050 м

Партизан ашуусу 4100 м

Орджоникидзе 4410 м

Партизан ашуусу 4100 м

(1) 4А кат. сл. по В кфс

Автор: Жунусов Б.

Булак: «Альпинисттик маршруттар. Заилийский Алатау» китеби. 1-бөлүк, Moun­tain.kz сайтынан.