ЭНГЕЛЬС ЧЫНТЫНА (6510 м) ТҮШТҮК ДУБАЛЫ МЕНЕН КӨТӨРҮЛҮҮ СҮРӨТТӨМӨСҮ — 6Б кат. тат.

"ТРУД" ДСО БШнын альпинисттер тобу В. РОМАНОВ жетек. 1988 ж.

Уюштуруучулук план

Уюштуруу планы төмөнкүлөрдү камтыган:

• экспедициянын бардык катышуучуларын Ош ш. 6-июлга чейин чогултуу;
• автотранспорт менен Исор кыштагына чейин баруу;
• базалык лагерди 4000 м бийиктикке уюштуруу;
• акклиматизациялык мезгил;
• сунушталган маршрут менен көтөрүлүү;
• экспедицияны жыйноо жана эвакуациялоо.

Акклиматизациялык мезгил

Акклиматизациялык мезгил төмөнкүлөрдү камтыган:

• штурмдук лагерди 4850 м бийиктикке уюштуруу.
• маршрутты байкоо жана чалгындоо.
• Тетнульд курмандарына эстелик чокусуна (5850 м) даярдык максатында көтөрүлүү.

Бул пландар команда тарабынан аткарылды. 13-июлга чейин базалык лагерди уюштуруу аяктады. 15-июлда штурмдук лагерди 4850 м бийиктикке уюштурулуп, бул лагерге негизги буюмдар жана азык-түлүк жеткизилди.

17–19-июлда Коршунов В., Павличенко Л. башка экспедиция катышуучулары менен бирге Тетнульд курмандарына эстелик чокусуна 5Б кат. тат. көтөрүлүштү.

17–20-июлда Романов Б., Онищенко В., Романов В., Геркен В. негизги буюмдарды жана азык-түлүктү түздөн-түз Энгельс чокусунун түштүк дубалын астына жеткизип, анын төмөнкү бөлүгүн иштетти.

24-июлга чейин көтөрүлүү маршрути аныкталып, штурмдук топтун курамы бекитилди.

Көтөрүлүүнүн тактикалык планы

Көтөрүлүүнүн тактикалык планы тоого чыгыштан мурда эле так болгон. Алдын ала чыгуулар учурунда маршрутты байкоо жыйынтыгында түзөтүлгөн план төмөнкка кирген: Бардык көтөрүлүү маршрути шарттуу түрдө эки бөлүккө бөлүнгөн. Биринчиси - маршруттун жарымынан бир аз ашык, тик контрфорс, айрым тик жана аспалы бөлүктөр менен. Экинчи бөлүк - дээрлик тик, ал эми кээ бир жерлери - асма дубал. Эгерде биринчи бөлүктө жайгашкан ночовкаларга үмүт бар болсо, экинчиде мындай мүмкүнчүлүк дээрлик жокко эсе болгон. Ушундай жагдайды эскертип, жогорку бөлүктү минималдуу ночовкалар менен өтүү пландалган. Дубалдын эрте жарыктанышы 5:00–6:00 саатта кыймылдай баштоого мүмкүндүк берген.

Көтөрүлүү планы биринчи күнү штурмдук лагерден (4850 м) контрфорско чыгууну камтыган. Экинчи, үчүнчү, төртүнчү жана бешинчи күндөрү маршруттун биринчи бөлүктү (контрфорс) өтүү пландалган.

Алтынчы, жетинчи жана сегизинчи күндөрү - маршруттун жогорку бөлүктү (дубал) өтүү. Төгүзүнчү күнү - Маркс жана Энгельс чокуларынын ортосундагы белге түшүү. Түшүү жолу тобунун эки катышуучусуна (Романов жана Геркен) белгилүү болгон.

Маршрутту иштетүү

18-июлда Романов Б., Романов В., Онищенко В. жана Геркен В. курамдагы топ маршрутту иштетүү үчүн штурмдук лагерден (4850 м) чыкты. Чыгуу 8:00дө болду. Бул күнү дубалдын түбүнө жеткен, бергшрундду аттап өткөн. Бергшрунддан кийин 80 м карлуу каптал (40°). Андан кийин жантайыңкылык 50–55° чейин жогорулап, жука кар катмарынын астында муз пайда болот. Бергшрунддан аскаларга чейинки жолдун жалпы узундугу 200 м. Тышкы камсыздандыруу менен жүрөбүз. Дубалдын алдына заброска калтырып, аркандарды илип, лагерге (4850 м) түшөбүз. Лагерге илинген аркандар менен түшүү 40 мүнөткө созулду.

19-июлда заброска үчүн аркандарды жана "темир" буюмдарды алып, кайра иштетүү үчүн чыгышты. Илинген аркандар менен кечээки заброскага чейин көтөрүлүштү. Эки адам алга чыгат. Жол контрфорстун түбүнө жакындайт — оңго траверс жасап жардын астына, карлуу жана муздуу каптал менен жантайыңкылыгы 55°. 100 м перила илинди. Кырга чыгып, оңго траверс жасоо чоң карниздердин айынан мүмкүн эмес болду. Жолдун келечеги аска дубал менен жогору. Дубалдын астына жүк калтырабыз. Периладан ылдый түшүп, лагерге кайтабыз.

Көтөрүлүүнүн сүрөттөмөсү

25-июлда - В. Коршунов, В. Геркен, Л. Павличенко курамдагы топ базалык лагерден 4850 м лагерге чыгат. Топтун калган бөлүгү базалык лагерден эртеси күнү чыгат.

Биринчи топтун милдеттери:

1. Аскалуу дубалды ашып өтүү.
2. Кырга чыгуу.
3. Жетишпеген атайын шаймандарды жеткизүү.
4. Палатка орнотуу.
5. Жүктерди дубалдын алдынан палаткага жеткизүү.

26-июлда — В. Коршуновдун, В. Геркендин, Л. Павличенко тобу 4850 м лагерден атайын шаймандарды алып, 8:30да дубалга жөнөдү. Бергшрундга жакындаганда топ ал ары жайылып кеткенин көрүп, аны ашып өтүү үчүн "тирүү тепкич" колдонууга туура келди. Илинген аркандар кулуарды кеңири өтүүнү жеңилдетет жана ишенимдүү камсыздандырууну камсыз кылат.

27-июлда — Павличенко жана Коршунов маршрутту андан ары иштетүү үчүн чыгышты, ал эми Геркен В. Романовдун тобуна биринчи күнү маршрут менен өтүүдө жана арканга илинген рюкзактарды тартып алууга жардам берүү үчүн калды.

Жыйынтыктар

Маршрут өзүнүн бүткүл узундугунда логикалуу жана коопсуз. Дубалдын жалпы жантайыңкылыгы 75° дан ашык, узундугу 1660 м, дубалдын башталышынан предвершиндик кырга чейинки бийиктиктин айырмасы 1300 м.

Маршруттун скалдуу бөлүктөрүнүн орточо жантайыңкылыгы 80° дан ашык, ал эми дубалдын жогорку бөлүгүнүн жантайыңкылыгы 85° дан ашык. Маршрут скалдык рельефтин ар түрдүүлүгү менен бай: дубалдар, каминдер, ички бурчтар, карниздер, жөөк жана башкалар. Кургак жана нымдуу скалалар, ошондой эле натечный муз менен капталган скалалар кездешет.

Маршрут скалолашуу тажрыйбасы бар спортчулар үчүн чоң кызыкчылыкты жаратат. Чоң узундугу жана олуттуу бийиктиги катышуучулардын физикалык даярдыгына жогорку талаптарды коёт.

Команда тарабынан маршруттун бүткүл узундугу боюнча 115 жумуш сааты жумшалган. 228 скалдык жана 34 муздук илгичтер кагылган.

Бул маршрут 6Б кат. тат. толугу менен дал келет.

Таблица

Энгельс чокусуна түштүк дубал менен көтөрүлүү маршрутун негизги мүнөздөмөлөрү. Маршруттун Кишты-Джеро мөңгүсүнөн чокуга чейинки бийиктик айырмасы 1660 м, эң татаал бөлүктөрү 1300 м. Маршруттун жантайыңкылыгы 75°.

| R күн | R бөлүк | Жантайыңкылык жана узундук | Бөлүктүн мүнөздөмөсү жана өтүү шарттары. Илгичтер | | :------: | :-------: | :---------------------------: | :----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------_ | 26/VII | 1. 40° 60 м. | Бергшрунд. Карлуу каптал. Орточо татаалдык. Илгичтик камсыздандыруу. Аба ырайы жакшы. Чыгуу убактысы — 8:00. Түнөк — 22:00. Жүрүү сааттары — 13. Түнөктөр канааттандырарлык. Муз үстүндө кардын жука катмары. Орточо татаалдык. Илгичтик камсыздандыруу. Рюкзак менен өтүү. | | 27/VII | 2. 55° 140 м. | Муз. Орточо татаалдык. R1 сыяктуу. 5 — муздук. | | | 3. 55° 100 м. | Кар катмары кууш бошоңдору менен. Орточо татаалдык. Камсыздандыруу илгич аркылуу. Рюкзак менен өтүү. 3 — скалдык. | | | 4. 70° 50 м. | Аскалар, ички бурч. Татаал. Рюкзак менен өтүү. Камсыздандыруу илгич аркылуу. Татаал альпинизм. Рюкзактарды көтөрүштү. 4 — скалдык. | | | 5. 75° 35 м. | Кардуу надув. Татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу. 8 — скалдык. | | | 6. 10° 10 м. | Аскалуу карниздер. Өтө татаал. Илгичтер. Лесенкалар менен өтүү. Рюкзактарды көтөрүштү. 6 — скалдык. | | | 7. 100° 12 м. | Кардуу-ледовый тик ылдый түшүү түрүндө труба карниз менен. Өтө татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу. Лесенкалар менен өтүү. Рюкзактарды көтөрүштү. 3 — скалдык, 2 — ледовый. | | 28/VII | 8. 90° 8 м. | Ички бурч, кырга чыгат. Орточо татаалдык. Илгич аркылуу камсыздандыруу. Жөнөкөй альпинизм. Чыгуу убактысы — 9:00. Түнөк — 18:30. Жүрүү сааттары — 9. Түнөктөр канааттандырарлык. | | | R10. 50° 60 м. | Дубал. Өтө татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу, татаал альпинизм. Рюкзактарды көтөрүштү. 4 — скалдык. | | | R11. 95° 10 м. | Дубал. Татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу, татаал альпинизм, рюкзаксыз. 3 — скалдык. | | | R12. 80° 25 м. | Дубал. Татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу, татаал альпинизм, рюкзаксыз. 5 — скалдык. | | | R13. 80° 45 м. | Дубал. Татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу, татаал альпинизм. 8 — скалдык. | | | R14. 45° 20 м. | Кичинекей карниздери бар дубалдар. Өтө татаал. Илгич аркылуу камсыздандыруу, лесенкалар менен өтүү, рюкзаксыз. 9 — скалдык. | | | R15. 80° 20 м. | Тик кардуу кыр. Орточо татаалдык. Ледоруб аркылуу камсыздандыруу, байланышта жүрүү. 1 — ледовый. | | 29/VII | R19. 80° 25 м. | Ички бурч. Татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. Чыгуу убактысы — 9:00. Түнөк — 18:30. Жүрүү сааттары — 9:30. 3 — скалдык, 1 — ледовый. Түнөктөр канааттандырарлык. | | | R20. 50° 100 м. | Карлуу-ледовый каптал. Орточо татаалдык. Ледоруб, илгич аркылуу камсыздандыруу, байланышта жүрүү. 3 — ледовый. | | | R21. 90° 17 м. | Кичинекей карнизи жана зацептери жок дубал. Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар менен өтүү, рюкзаксыз. 12 — скалдык. | | | R22. 50° 100 м. | Карлуу каптал. Орточо татаалдык. Ледоруб аркылуу камсыздандыруу. Перилага байланып өтүү. 4 — скалдык, 3 — ледовый. | | 30/VII | R23. 85° 15 м. | Каминдер, нымдуу скалалуу жаракалар. Өтө татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. Чыгуу убактысы — 9:15. Түнөк — 21:00. Жүрүү сааттары — 11:45. 3 — скалдык. Түнөктөр начар. | | | R24. 85° 60 м. | Карниздери бар дубал. Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар менен өтүү, рюкзаксыз. 20 — скалдык. | | | R25. 75° 40 м. | Бороондуу кардуу каптал. Татаал. Илгичтер, ледоруб, перила аркылуу өтүү. 3 — скалдык, 2 — ледовый. | | | R26. 75° 12 м. | Кичинекей зацептери бар дубал. Татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. 3 — скалдык. | | | R27. 70° 25 м. | Кууш шагылдуу кулуар. Орточо. Илгичтер, спортивдүү түшүү, рюкзаксыз. 2 — скалдык. | | 31/VII | R28. 85° 40 м. | Кичинекей зацептери бар дубал. Татаал. Илгичтер, татаал альпинизм, рюкзаксыз. Чыгуу убактысы — 8:30. Түнөк — 20:30. Жүрүү сааттары — 12:00. 7 — скалдык. | | | R29. 55° 100 м. | Дубал. Татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. 11 — скалдык. | | | R30. 85° 40 м. | Кичинекей зацептери бар дубал. Өтө татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. 7 — скалдык. | | | R31. 110° 5 м. | Зацепсиз карниз. Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар менен өтүү, рюкзаксыз. 3 — скалдык. | | 1/VIII | R32. 85° 120 м. | Кичинекей карниздери бар дубал. Өтө татаал. Илгичтер, татаал альпинизм, рюкзаксыз. Чыгуу убактысы — 6:00. Түнөк — 22:00. Жүрүү сааттары — 16:00. 20 — скалдык. Отургуч түнөк. | | | R33. 85° 20 м. | Кичинекей карнизи бар дубал. Өтө татаал. Илгичтер, рюкзаксыз өтүү. 5 — скалдык. | | | R34. 100° 80 м. | Мрамордук пояс жаракалар, каминдер, карниздер менен (нымдуу скалалар). Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар менен өтүү, рюкзаксыз. 15 — скалдык. | | 2/VIII | R35. 85° 60 м. | Монолиттүү скалалар. Өтө татаал. Илгичтер, рюкзаксыз өтүү. Чыгуу убактысы — 5:30. Түнөк — 21:30. Жүрүү сааттары — 16:00. 12 — скалдык. | | | R36. 110° 7 м. | Кичинекей зацептери бар карниз. Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар, рюкзаксыз өтүү. 5 — скалдык. | | | R37. 45° 200 м. | Натечный музу бар полка. Татаал. Илгичтер, татаал альпинизм. 18 — скалдык. | | | R38. 90° 30 м. | Натечный музу бар 2 жөөк. Өтө татаал. Илгичтер, лесенкалар, рюкзаксыз өтүү. 9 — скалдык, 4 — ледовый. | | | R40. 110° 5 м. | Кардуу карниз. Өтө татаал. Ледоруб, зажимы менен өтүү. 1–2 адам "тирүү тепкич" менен. 3 — скалдык. | | 3/VIII | R41. 40–75° 120 м. | Кыр менен чокуга чейин (кар, лёд, скалалар). Орточо татаалдык. Ледоруб, илгич аркылуу камсыздандыруу, байланышта жүрүү. Чыгуу убактысы — 7:00. Түнөк — 21:30. Жүрүү сааттары — 14. 5 — скалдык, 3 — ледовый. |

Чокудан Маркс жана Энгельс чокуларынын ортосундагы белге түштү.