4. 11.77. 4.е өтүү

"Таджикистан" чокусу Кахиани маршруту боюнча чыгууну сүрөттөө

6Б категориядагы татаалдыгы.

Топтун курамы 4 киши:

1. Гетман Игорь Самуилович
   • КМС, 1939-жылы туулган, орто-техникалык билимдүү, "ТАДЖИКИСТАН" коомунун мүчөсү, 1959-жылдан бери альпинизм менен алектенет
2. Бадыгин Роман Михайлович
   • КМС, 1935-жылы туулган, жогорку билимдүү, конструктор-инженер, альпинизмдин кенже инструктору, 1960-жылдан бери альпинизм менен алектенет
3. Зубовас Константинас Владимирович
   • КМС, 1940-жылы туулган, жогорку билимдүү, архитектор, кенже инструктор, 1961-жылдан бери альпинизм менен алектенет
4. Шатковский Александр Александрович
   • 1-разряд, 1941-жылы туулган, жогорку билимдүү, инженер-электромеханик, кенже инструктор, 1960-жылдан бери альпинизм менен алектенет

Негизги лагерден, Кишты-Джероб дарыясында 3850 м бийиктикте, 1970-жылдын 10-августунда чыкты.

Чыгыштар мөңгүнүн сол тарабы менен Энгельс чокусуна чейин, андан кийин Энгельс чокусунун дубалынын алды менен мөңгүнү солго карай 5200 м бийиктиктеги өтмөктү көздөй кесип өтүштү. 5200 м өтмөктөн өткөндөн кийин Зугванд мөңгүсүнө келип, мөңгү боюнча ылдыйга 1,5 саат басып, "ТАДЖИКИСТАН" чокусунун дубалдарынын алдындагы моренага келишти. Кеч кирип, саат 21:00дө моренага келип, чатыр тикти.

11-августта саат 10:00дө Бадыгин-Гетман байланышы, илимектер, жиптер, шатылар жана башка жабдуулар менен куралданып, дубалдын төмөнкү бөлүгүн иштетүүгө чыкты. Мөңгүнү (сүрөт 1) 1 саатта кесип өтүп, дубалдын түбүнө келишти. Рандклюфттан өткөндөн кийин, байланыш тик карлуу бетке туш болду. Кардын үстүнөн ички бурчка көтөрүлүштү.

Маршруттун өзгөчөлүктөрү:

• Ички бурчка алып баруучу кар өтө тыгыз, музга өтөт.
• Ички бурчка кирерден мурун - кардын үстүнөн оңго карай 15–20 метр траверс жасашат.
• Кар өтө тыгыз жана тик, тепкичтерди кыйып чыгууга туура келди.
• Андан кийин жогору ички бурчка көтөрүлдү.
• Тиктиги 60°га жакын, андан кийин андан да тик болуп кетти.
• Кар музга өтөт.
• Бардык убакта тепкичтер кыйылып турду.
• Муздагы илимектер аркылуу сактандыруу.

(Сүрөт 2)

Ички бурч менен 4–5 метр жогору, тиктиги 90°га чейин, андан кийин солго карай асма дубалга өтүү, ал өтө кууш тактайч менен өтүү мүмкүн жана үстүңкү жакка чыгып, эки катышуучу чогулушу мүмкүн болгон жерге чыгуу. Бул ички бурчтан тактайчка чыгуу, аны бойлой жылуу - абдан кыйын, анткени дубал ушул жерде асылып турат, ал эми колдоруна таянуу үчүн бир гана нерсе - каккан илимектер.

Бул жер дайыма көлөкөдө болот жана бул жерде абдан суук. Бардык өтүш кылдат илимектүү сактандыруу менен жүргүзүлөт.

Кичинекей майданчадан байланыш жогору орто кыйындыктагы аскалар менен 30 м көтөрүлөт, андан кийин тик аскалар башталат. Өтө татаал 12 метрлик жарака менен өрлөө жана тактайч менен өтүү өтө тик ички бурчка чейин 4–5 м. Ички бурчтан өткөндөн кийин бийиктиги 6 м тик дубалчага туш болосуң. Бул бардык участоктор - ички бурч жана дубалча - кылдат илимектүү сактандыруу менен шатылар колдонуп, ашылат. Дубалды ашып, биринчи карлуу алкактын чегиндеги карлуу аскаларга чыгышты.

Кантка чейин (кар менен асканын чеги) жалпы узундугу 150 м.

Бул жерде ыңгайлуу 1 м х 1,8 м өлчөмүндөгү майданча бар. Бул жерде маршрутту иштетүү аяктады жана байланыш ылдый түшө баштады. Саат 17:00дө ал моренада болду, ал жерде анын иштелип жатканын тынчсыздана карап турган экинчи байланыш менен жолукту.

12-августта бүт топ маршрутка саат 7:00дө чыкты. Мурдагы күнү илинген перилаларга, музда тепкичтер кыйылганына карабай, өргүштүн темпи оор жүктөр 22 кг чейин болгондуктан жогору эмес болду. Бирок саат 12:00дө топ акыркы илинген жиптин учуна келди.

Андан ары жеңилдетилген жүк менен Бадыгин биринчи болуп өрдү. Аны Гетман кылдаттык менен сактандырат.

Скалык канттын тиктиги 60°га жакын. Аскалар жылмакай, кээ бир жерлерде чапталган муз менен капталган, бул кыймылды кыйындатат жана кылдат сактандырууну талап кылат.

Кантты солго бойлой 70–75 метр жылабыз. Жогору жагында кант карлуу-ледовый кыр менен биригет, сол жагында карниздер (сүрөт 3). Акыркылардан Зубовас—Шатковский жүрүшөт, алар илимектерди сууруштуруп, бошонгон жиптерди жана карабиндерди алдыдагы байланышка берип турушту.

Карниздерди сол жактан айланып өтүштү. Бул абдан кыйын жер болду. Аскалар бул жерде муз менен капталган эле, эки шатынын жардамы менен жасалма таянчтарды түзүүгө туура келди.

Андан ары топ бийиктиги 45°го жакын кар-муздук беттин түбүнө келди. Ал боюнча 60 метр басып өткөндөн кийин (биринчиси алдынкы тиштүү кармалагыч менен муз илимекттери аркылуу сактандыруу менен жалгыз аска аралчасына жакындайт). Ал жерде ал аскаларга чыгат жана жипти бекем бекитет. Калган катышуучулар илинген жип менен жүрүштү. Бул жерде түнөк үчүн эң сонун жерлер бар. Ошондой эле 1-контр. тур. Барнаулдуктардын Ю. Ачкасов жетектеген тобунун каттамасын тапты. Тамак жеп, чай даярдашты.

Саат 14:00 болгон. Түнөөгө калбай, ары басууну чечишти.

Түздөн-түз ушул майданчалардан тик дубал башталат. Алгач кыймыл плита аркылуу өтөт, ал кеңдик тик жарака аркылуу 8–10 метр өтөт. Андан ары 6 м солго, жана тик жаракага туш болосуң.

Биринчи болуп Роман Бадыгин жүксүз жүрөт, ал сактандыруу үчүн кылдаттык менен илимектерди какты (сүрөт 4). Андан ары жарака менен оңго карай шатылардын жардамы менен асма ички бурчтан өттү. Жарака 4 метрлик кууш каминдин алдына элдеди.

• Биринчи өттү, зорго кысылып каминдин ичине кистилдим жана тактайчка чыктым, андан 20 м рюкзактарды көтөрүштү.
• Калган катышуучулар бул участокту фиксацияланган жиптер менен ашып турушту.

Андан ары кыймыл:

• Оңго карай сыныктар менен өйдө - татаал тепкич 40 метр.
• Жогорку бөлүгүндө - 10 метр туурасынан өтүү.
  • Бут үчүн тактайчалар жок.
  • Аскалар жылмакай.
  • Өтүү негизинен кол менен асканын сынган жерине таянып жүрөт.
  • Бул дагы өтө кыйын жер.

Өткөндөн кийин:

• Ички бурчка туш болом 2,5–3 м.
  • Бурч өтө тик, дээрлик асма.
  • Айрыкча андан жогору кичинекей майданчага чыгуу кыйын.
  • Майданчада - чапталган муз жана кармагычтар жок.
• Бадыгин бул участокту ашып өтүүгө көп күч жумшады (жалпы узундугу 60 м).

Бул майданчадан репшнурдан жасалган илимектүү созулма аркылуу рюкзактарды көтөрүү уюштурулду.

Майданча өтө кичинекей, рюкзактарды коюуга мүмкүн эмес эле, алар үчүн илимектер каккыланып, аларга рюкзактар илинип турду.

Андан ары жол саргылт аскалардын алкагы менен, тирүү таштар көп. Акырындык менен, чоң этияттык менен алдыда биринчи байланыш жүрөт. Илимектерди кагууга мүмкүн эмес. Рюкзактарды тартып чыгууга болбойт - таштар кулап кетиши мүмкүн. Бул жерде кезигет:

• ички бурч 10 м;
• тик бузулган кыр;
• дагы тик ички бурч 20–25 метр;
• кичинекей дубалча жана жарака.

Бул участок (жалпы узундугу 80 м) бир кыйла убакытка созулат, анткени кыймыл жүктөр менен жана өтө кылдат жүрөт.

Алдыда кар-муздук кыр, чоң карниздер менен. Кырына чыгуунун бир гана жолу - илинип турган кар-муздук калпактардын алды менен. Биринчиси кармалагычтар кийип, карниздерди оң жактан айланып, алга жүрө баштайт. Музга тепкичтер жана илимекттерге "лохани" кыйылат. Кар-муздук беттин тиктиги 50°го жакын. Кырына чыккандан кийин - тик дубалдын алдына жакындайт. Кар-муздук участоктун узундугу - 60 метр.

Дубалга келип, солго, таштуу тактайч менен ылдый 20 м басып, түнөөгө ылайыктуу жерге келишет. Эки чатырга да орун бар. Ошондой эле контр. тур. Убакыт - 20:00.

Жарым сааттык иштен кийин:

• аянтча тазаланды,
• чатыр тигилди,
• көп өтпөй "Фебус" ызылдап, оор күн болгондон кийин жакшы дем алууну убада кылды.

13-август. Саат 6:45 кутпады. Аба ырайы бузулду. Суук. Күн көрүнбөйт. Саат 9:00 маршрутка чыкты. Бадыгин өрдү, аны Гетман сактандырды. Алгач 20 м плиталар менен кезектешип тактайчалар. Кармагычтар жакшы, аскалар бекем, монолиттүү, бирок тиктиги асмага жакын. Үстү жагында асма таш - тиш сыяктуу жаракасы менен көрүнөт. Жарака муз менен капталган. Өтө кыйын тепкич. Кыймыл жараканын сол жагы менен 3 шатынын жардамы менен оңго карай тишке чыгуу менен жүрөт, андан ары тактайчага чыгасың. Бул майданчадан рюкзактарды көтөрүү уюштурулду. Бул участоктон өтүү көп күч жана убакытты талап кылды. Катышуучулар бул участокту фиксацияланган жиптер менен ашып турушту.

Андан ары маршрут бузулган аскалардын алкагы менен өтөт. Аскалар "көк баш" эчкинин маңдайын эске түшүрөт. Өтө этияттык менен жүрүшөт. Шлямбур илимекттери кагылды.

Бул участоктун узундугу 60 м ашык. Таш кулап түшүү коркунучу чоң. Участокту бирден өтүштү. Кээ бир жерлерде чапталган муздуу аскалар кезикти.

Жогору жагында карлуу бет көрүнөт, чакан муздуу жерлер бар.

Бузулган аскалар экинчи кар алкагына алып чыкты. Карниздерди оң жактан айланып өтүштү, кар-муздук бет менен тиктиги 55–60°. Кырына чыгуу карлуу. Аба ырайы начарлады. Кар жаап, катуу шамал болуп жатат. Биринчи кармалагычта жүрөт. Муздагы илимектүү сактандыруу. Бул участоктун узундугу 120 м. Карлуу кыр дубалдын алдына элдетти. 10–12 метр көтөрүлдү. Кичинекей тактайча. Андан ары өтө тик дубал жүрөт. Убакыт 16:00. 2,5 саат музда майданча кыйып турушту, бирок жатууга мүмкүн эле. Бардык катышуучулар, рюкзактар, чатыр сактандырылды. Муз жана аска илимекттери какылды. Кеч киргенче аба ырайы начар болду.

План боюнча дубалдын бир бөлүгүн иштетүү керек эле, бирок аба ырайы начар болгондуктан, кийинкиге калтырууга туура келди. 14-август. Саат 8:00 чыкты. Аба ырайы ачык, бирок бир кыйла суук. Дубал дароо башталат. Алгач тик муз менен 5 метр аскаларга чейин. Аскалар өтө бузулган, дубалдын тиктиги 80°га чейин. Бадыгин жүксүз биринчи жипти бир саатта өттү. Аскалар өтө тик, көп жерлери асма. Экинчи катышуучу бул участокту тезирээк - 35 мүнөттө өттү. Калган экөө үч рюкзак менен бул участокту 1,5 саатта өттү (Сүрөт 5).

Андан ары жол - ички бурч менен 2 м, оңго карай траверс 8–9 метр жана жогору жагында кар бар кичинекей тактайчага көтөрүлүү. Бул жерде рюкзактарды 20 м бийиктикке тартып чыгышты. Ички бурч менен өтүү олуттуу кыйынчылыктарды жаратат, оңго карай траверс менен өтүү да абдан кыйын.

Андан ары 10 метрлик кар алкагы тик бузулган аскаларга чейин. Бул аскаларды оң жактан айланып өтүштү 30 м. Андан кийин солго кеткен тик, муздалган тик желоб. Бул кара, суу толгон аскалардын деңгээлинде, чоң муздар илинип турат.

Желобдун ичинде катмарлуу аскалар, кар менен капталган. Өтө этияттык менен жүрүү керек, тирүү таштар көп. Желоб чоң ички бурчтун алдына элдетти (кара, суу толгон дубалдын сол жагы).

Ички бурчтун түбүндө кар бар. Бул кар карнизи. Ошондуктан андан ары жол сол жакты көздөй жүрөт, алгач сол жакты көздөй 10 метр траверс бурчтун сол жагына чейин. Траверс да абдан кыйын:

• Аскалардагы чапталган муз.
• Бурчтун сол жагынан өтүү өтө кыйын.
• Шатыларды, клиньяларды колдонобуз.

Бул участоктун узундугу - 30 м. Бул - асма бурчтун айланып өтүүсү. Рюкзактар бул жерде тартып чыгарылды. Алар эч жерде дубалга тийген жок жана андан 3–4 м аралыкта эле.

Андан ары тиктиги анчалык эмес дубалча 20 метр - бузулган аскалар жана майданчага чыгуу. Түнөк үчүн сонун жер. Башка майданчалар да бар, башка топтордон да көрүнөт.

Түнөөгө саат 17:00 чыкты. Зубовас—Бадыгин байланышы маршрутту иштетүүгө кетишти, калган экөө чатыр тигип, түштүк даярдай баштады. Эки жипти иштеп бүткөндөн кийин, байланыш түнөөгө түштү.

15-август. Саат 8:00 чыкты.

• Адегенде оңго карай 7–8 метр траверс жасашат,
• чоң ички бурчтун алдына чыгасың бийиктиги 6–8 метр,
• ички бурч тик, бирок буттар үчүн ыңгайлуу тактайчалар жана колдор үчүн кармагычтар бар,
• кырга чыгуу.

Өтө таштуу кыр. Аскалардын түзүлүшү кебез сыяктуу, өтө курч кырлары бар, кырдын тиктиги 70°га чейин. Жогорку бөлүгүндө тиктиги көбөйөт. Аскалардын көп бөлүгү чапталган муз менен капталган.

Илинген жиптер менен топ кыр участогун тез өтүп кетти, андан кийин 60 метр "көк баш эчкинин маңдайына" окшогон аскалар менен. Дагы жогору 30 метр, жана оңго карай коңшу кырга өтүү белгилүү болду. Өтүү керек, анткени алдыда чапталган муздуу тик дубал бар (Сүрөт 6).

Узундугу 90 метр горизонталдуу перилалар илинип, топ оң кырдын ортосуна келди - өтө бузулган, тиктиги 60–65°. Кыр менен көтөрүлүү - 60 метрден 3 жип.

Алардын ичинен 120 метр "көк баш эчкинин маңдайына" окшогон аскалар. Алардан өтүү да кыйын. 3-жип - рельеф өзгөрөт. Бул жерде эки өтө кыйын участок бар:

• Ички бурч 5–6 метр.
• Жаракасы бар жылмакай дубал 7–8 метр.

Андан кийин ийилген жерге чыгасың, жана бул жерде түнөккө ылайыктуу жерлер бар. Алдыда тик дубал көрүнөт. Майданчаларга саат 14:00 чыкты. Тамак жеп, Зубовас—Бадыгин байланышы маршрутту иштетүүгө кетти.

Күн нуру дубалга тийген жок жана бардыгына суук болду. Бардыгына чогуу андан ары жүрүү максатка ылайыктуу эмес эле, анткени кечке чейин биз бул участокту өтө алмак эмеспиз.

Байланыш 120 метр скалдык маршрутту иштеп, түнөөгө түштү.

16-август. Түнөктөн кийин дароо кар кыр башталат узундугу 40 м жана тиктиги 45°. Дубалдын түбүнө келип каласың. Андан ары 15 метр оңго карай траверс менен тактайчалар аркылуу тик дубалды айланып өтүп, чоң ички бурчтун алдына келдик, тиктиги 80° жана үстүңкү бөлүгү асма (Сүрөт 7). Жиптер мурун илинген болчу, ошондуктан топ создукпастан маршрутту өтө баштады. Ички бурч көлөкөдө, ошондуктан абдан суук. 50–55 метр өткөндөн кийин, жылмакай плитага келишти. Бул өтө кыйын 55 метр. Жүктөрү менен басып келишти, бирок анчалык тез эмес. Плитадан өтпөй коюшту.

Сол жакка бурулуп, дубал менен сол жакты көздөй жылып отурушту. Бул жерде дубалдан кичинекей тактайчага чыгуу өтө кыйын. Асма бөлүгү 3,5–4 м. Бул жерден жүксүз өттү.

Дубалдан чыккандан кийин:

• Горизонталдуу траверс тактайча менен 10 метр.
• Андан ары жогору 60 м жипке көтөрүлүү.
• Ак скалдык алкакты өттүк.
• Оң жак жогору карай карлуу аскалар менен жол көрүнөт (орто кыйындыктагы аскалар).
• Кар кулуарына горизонталдуу траверс менен кар аркылуу 40 м (түнөк үчүн ыңгайлуу майданча).

Кар кулуары абдан тик - 50–60°. 45 метр көтөрүлгөндөн кийин, солго карай аскаларга чыгат жана асма ички бурчка туш болот бийиктиги 6–8 м. Эң татаал участок, ашып өтүү үчүн шатылар колдонулат. Рюкзактар тартып чыгылат, катышуучулар фиксацияланган жип менен өрлөйт.

Бул участоктан өткөндөн кийин:

• Кар-муздук кулуар 15–20 метр;
• Андан ары солго карай траверс менен 20 метр жылмакай, тик "көк баш эчки маңдайларынан" айланып өтөт.

Бул участок бүтүндөй кулуар менен кармалагычта кылдат сактандыруу менен өтүлөт.

Траверстин артынан:

• 15 метр жогору тик саргылт бузулган аскаларга чейин;
• Дагы бир жип жогору карай оң жакты көздөй карлуу аскалар менен - 60 м.

Бул жерде баары чогулуп, тыныгууга мүмкүн эмес, ошондуктан биринчи катышуучу жипти күтүп, дароо алдыга кетет. Ушул жерден солго карай траверс менен саргылт скалдык сынган жерлер менен кеңдик, тик, муз каптаган желобго чыгуу бар, ал жогорку дубалдан агып түшөт. Бул участоктун узундугу - 60 м. Саргылт сынган жерлер менен траверс туурасы 10–15 см эң начар көрүнгөн жантайыңкы тактайчалар менен өтөт. Бул жерде дубал өтө тик.

Бул участокту траверс менен өткөндөн кийин, желоб менен оң тарабындагы дубалча менен көтөрүлө баштадык. 25 метр өткөндөн кийин, эки кичинекей майданчаларга келишти. Андан ары бир кыйла татаал участок көрүнөт. Түнөөгө токтодук.

Майданчалар өтө кичинекей - болжол менен 50–60 см.

• Алардын биринде рюкзактарды жыйыштырып койдук.
• Экинчисинде 3 сааттан кийин отуруп түнөө үчүн жабдыктарды жасадык.

Көп илимектерди какты, кылдаттык менен сактандырылды жана сууну жылытууга аракет кылышты. Бул аларга мүмкүн болду. Аба ырайы ачык. Ай. Суук. Кыйынчылык менен таң атканча отура турушту. Түнү менен дээрлик уктаган жок.

17-август. Эртең менен саат 8:00 чыкты. Желобдун оң жагы менен 12 метр өрдүк, желобду солго кесип өтүп, жантайыңкы жылмакай плитанын түбүнө чейин музда тепкичтерди кыйып турушту тиктиги 70°. Бул плитадан Зубовас Кастис өттү.

Плитадан солго карай муздалган аскалар менен кичинекей тактайчага чыкты, ал жерде түздөн-түз түнөөдөн плита менен репшнурдан жасалган созулма аркылуу рюкзактарды тарта баштады. Рюкзактарды 50 м желоб аркылуу тартып чыгышты.

Бийиктиктин таасири тиет, анткени деңиз деңгээлинен 6000 м бийиктикте болушат.

Андан ары жол муздалган аскалар менен солго карай жогору чоң асма ички бурчтун түбүнө чейин. Акырындык менен алга жылып, сактандырууну эч качан бошотпой турушту. Бул жерде чоң ички бурчтун алдында, ал бүт дубалдын үстүнө асылып турат, жакшы майданча бар. Эгер ички бурчтан музду кырып салса, анда чатырды тигүүгө да болот.

Бул жерге чейин 40 метр. Ички бурч - камин, ортосунда чоң таш "пробкасы" бар. Каминдөн заилцуг менен шатылардын жардамы менен өтүлөт. Бул өтө татаал участок. Аны Роман Бадыгин өттү.

Каминдөн өтүү сол жактан башталат, каминдин ичи менен "пробканын" алдынан өтүп, "пробкага" ичинен чыгып, андан ары өтөт. Аны сактандырып турган Зубовас өтө кылдаттык менен сактандырды.

Участок өтө оор, ага кошумча өтө суук. "Пробкадан" андан ары жол оң жакты көздөй асма тарабы менен, жасалма таянчтарды колдонуп, заилцуг менен жүрөт. Бардык убакта шатылар колдонулат. Көтөрүлүүнүн жалпы бийиктиги - 18–20 м.

Андан ары жол:

• Бузулган аскалар менен тактайчага чейин,
• тактайчада рюкзактарды жана калган катышуучуларды кабыл алуу уюштурулду.

Көтөрүү үчүн илинген жип эч жерде дубалга тийген жок. Дубалдан аралык 3–4 м жетти. Рюкзактарды жана катышуучуларды көтөрүү үчүн блоктор колдонулду.

Андан ары муз-карлуу гребешок менен көтөрүлүү (биринчи болуп Гетман Игорь кармалагычта жүрөт), оңго карай траверс менен кырдагы карниске чыгуу. Участоктун жалпы узундугу 120 м, тиктиги 45–50°.

Карнистен өткөндөн кийин (1–1,5) карлуу кырга чыкты, анда түнөккө уюштурууга болот.

Убакыт 17:00. Рюкзактарды калтырып, жеңил жүк менен жиптерди алып, чокуга кетишти. Тик карлуу жантайма менен бергшрундду ашып, кыр менен "жандармга" чейин көтөрүлүштү бийиктиги 70 м жөнүндө. Түпкү басуучулардын сүрөттөлүшү боюнча "жандарм" сол жактан жантайма менен 40–45°, бирок ушул мезгилде карлуу жантайманын көпчүлүк бөлүгү муздуу болчу, жана топ "жандармдан" түз алдыга жүрүп өттү бузулган аскалар менен чокунун сол жагына чыгуу менен.

Андан ары кар-муздук кыр менен эки жип 60 м тиктиги 40–45° чокунун жантаймасына чыгуу менен. Акырындык менен жүрөбүз, анткени кар менен капталган көп кичинекей жаракалар бар.

Андан кийин муз жантаймасы менен кенен чоку кырына чыкты.

Саат 18:40 биз "ТАДЖИКИСТАНдын" эң жогорку чекитине - 6565 м жеттик. Аба ырайы жана көрүнүү эң сонун. Саат 19:00 байкоочулар менен радио аркылуу байланыштык. Чокудагы куттуктоолорду кабыл алдык. Байкоочулар бизди алтымыш эсе көрүүчү түтүктө даана көрүп турушту.

Биздин айланабызда, көз жеткен жерде кардуу гигантар көтөрүлүп турушту. Чокудан Саввоңдун жолу менен чыккан Алтай экспедициясынын тобунун каттамасын тапты, алар чокуга ушул жылдын 16-августунда 1970-жылы чыккан эле.

Саат 19:10 спуск башталды. 30–40 мүнөттөн кийин рюкзактарды калтырган кырга түштүк. Өтө ыңгайлуу түнөк уюштурдук, чай ичтик. Радио аркылуу бизге Ю. Ачкасов жетектеген Алтай альпинисттеринин тобу спускта тик муз жантаймасы жөнүндө эскерткени кабар кылынды.

18-август. Саат 11:10 чыкты. Жаракалардан жана кетип жаткан кардан качып, солго карай тик кар-муздук жантайма менен түштүк. Эки спорттук спуск уюштурдук 60 м жана 30 м скалдык кырга чыгуу менен. Скалык кыр менен спуск 90 метр жана андан ары дагы бир жип менен спуск узундугу 60 м. Мына, мөңгүнүн жантаймасында турабыз.

Мөңгү менен ортосу менен моренага чейин бастык. Моренадан оңго карай кичинекей кыр аркылуу өтүп, таштар менен капталган жантайма менен каньонго түштүк. Чабандын кошуна чейин жол жок. Андан кийин - жол менен Дриджге түштүк. Дриджге саат 19:00 түштүк.

Корутунду:

Маршрутту өтүп жатып, топ түпкү басуучулардын - Кахиани тобунун - пикирине кошулат. Маршрут чындап эле башталышынан аягына чейин өтө логикалуу жана салыштырмалуу коопсуз. Дубалдын жалпы тиктиги 68–70°, узундугу 1500 м.

Дубалдын тиктигин бир нече кар-муздук участоктор төмөндөтөт. Скалдык участоктордун орточо тиктиги 75° чамасында, анын ичинен 450 м эң татаал дубалдар, тиктиги 80°