Москва альпинизм жана аскага чыгуу Федерациясы

5368 чокусунун түндүк-батыш капталы аркылуу чокуга биринчи жолу чыгуу жөнүндө отчет (Александр Губаев чокусу)

Москва, МАИ Туризм клубу, 2008

1. Чыгуу паспорту

1. Район: Заалай кырка тоосу.

Кызылсу өрөөнү (Чыгыш Кызылсу мөңгүсү). 2001-жылкы классификациялык таблицадагы бөлүмдүн номери — 4.4

2. Чокунун аталышы: 5368, сунушталган аталышы — Александр Губаев чокусу.

Маршруттун аталышы: түндүк-батыш каптал аркылуу

3. Маршруттун категориялык татаалдыгы — сунушталган 3Б.
4. Маршруттун мүнөздөмөсү: муз- кар катналышы.
5. Маршруттун бийиктик айырмасы: 268 м (GPS маалыматы боюнча)

Маршруттун узундугу:

• негизги бөлүгү — 245 м.
• жалпы узундугу — 428 м.

Айрым участкалардын узундугу: IV кат. тат. — 245 м. Орточо тиктиги: негизги бөлүгү — маршруттун — 51°, жалпы — 40,5°.

6. Маршрутта колдонулган илмектердин саны: аскалуу — 0, муздуу — 22, анын ичинде ИТО — 0.
7. Команданын жүрүү сааты: 4 саат.
8. Жетекчи: Лебедев Андрей Александрович (Москва), МСМК (туризм), 1-спорт разряды (альпинизм)

Катышуучулар:

Жаров Андрей Викторович (Москва, Зеленоград), 1-спорт разряды (туризм)

Жданов Иван Николаевич (Москва), 1-спорт разряды (туризм), 2-спорт разряды (альпинизм)

Комаров Дмитрий Александрович (Москва), 1-спорт разряды (туризм)

Максимович Юрий Александрович (Москва), КМС (туризм)

Тимошенков Алексей Сергеевич (Москва, Зеленоград), 1-спорт разряды (туризм), 2-спорт разряды (альпинизм)

Шаповалов Дмитрий Сергеевич (Киев), 1-спорт разряды (туризм), Янчевский Олег Зигмонтович (Киев), КМС (туризм).

9. Машыктыруучу: Хохлов Юрий Владимирович (Москва), МС (альпинизм).
10. Маршрутка чыгуу: 11:30 24 август 2008 ж.

Чокуга чыгуу: 15:40 24 август 2008 ж. Мөңгүгө түшүү: 17:50 24 август 2008 ж.

2. ЧОКУНУН ФОТОСУРЕТТЕРИ

Ф.2.1–2.2. Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн чыгыш камерасынан батышты карай тартылган. 28 август 2008 ж. тартылган. Ф.2.3. Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн сол жээгинен батышты карай тартылган. Ф.2.4. Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн сол жээгинен түндүк-батышты карай тартылган.

3. МАPШРУТТУН ПРОФИЛИНИН ФОТОСУРЕТТЕРИ

Ф.3.1. Штурм лагерин жана маршрутту түштүк-батыштан карай тартылган. Ф.3.2. Маршруттан (чокунун капталынан) түштүк-батышка карай Курумды тарапка тартылган.

4. РАЙОНДУН ФОТОПАНОРАМАСЫ. Ф. 4.1. Транспортный ашуусуна (схема 1-деги N4) чыгып, Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн өрөөнүнөн тартылган. 5368 чокусунан оң жакта Заря Востока чокусу (6349) жайгашкан.

5. ЧОКУ АЙЛАНАСЫНЫН СХЕМАСЫ

Схема 1. Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн жана 5368 чокусунун айланасы.

6. 5368 ЧОКУСУНУН КЫСКАЧА МҮНӨЗДӨМӨСҮ

5368 чокусу Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн оң жээгинде жайгашкан. Заря Востока массивинен (6349) түндүктө жайгашкан жана Чыгыш Кызылсу менен Нура мөңгүлөрүнүн аралыгындагы Заалай кырка тоосунун суу бөлгүчүнөн бөлүнгөн түндүк кырлардын эң бийик чекити.

5368 чокусу:

• идеалдуу обззордук пункт болуп саналат;
• бардык жактан көрүнүп турат.

Чокунун түндүк-чыгыш капталын бойлой жантайыңкы текче созулуп жатат, анын үстүнөн батыш- түштүк-батышты карай мөңгү жылып жатат. Бул мөңгү Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн биринчи оң куймасынын түндүк бутагын түзөт. Ушул мөңгү аркылуу чокуга жөнөкөй барууга болот.

7. МАPШРУТТУН РИСОВКАЛЫК ПРОФИЛИ

Рис. 1. График боюнча кара сандар — маршруттун тийиштүү участогун номерлери (тийиштүү участоктордун аягында көрсөтүлгөн).

8. МАPШРУТТУН УЧАСТКАЛАРГА БӨЛҮНҮШҮ

Маршруттун орточо тиктиги — 40,5 град. Маршруттун негизги бөлүгүнүн (2-участок) орточо тиктиги — 51 град. Маршруттун узундугу — 428 м Ф.9.1. Маршруттун техникалык фотографиясы. Сандар тийиштүү участоктордун аяккы чекиттерин билдирет, караңыз таблица 1.

10. БАЗАЛЫК ЛАГЕРДЕН ШТУРМ ЛАГЕРИНЕ ЖЕТҮҮ ЖОЛУНУН СҮРӨТТӨМӨСҮ. Базалык лагерди (БЛ) Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн сол жээк моренасындагы 4834 чокусунун түндүк капталындагы мөңгүнүн чоң мореналык валынын алдындагы капчыгайга жайлаштыруу ылайыктуу. Сууну ушул мореналык валдын алдынан чыккан өзөндөн алууга болот. Дагы бир таза булак полянкадан жогору жайгашкан чыгыш бурчта жайгашкан. Кызылсу дарыясы менен мөңгүнүн моренасын бойлой БЛге барар жол жакшы белгилүү жана сүрөттөөнү талап кылбайт, караңыз схема 1. Топ 21.08 эртең менен БЛден чыкты. Базалык лагерден Чыгыш Кызылсу мөңгүсүн кесип өтүп, оң жээгине жакын жайпаган жер менен жогорулаган. Чыгыш Кызылсу мөңгүсү менен чыгып, оң куймасына жакындаганда, оңго бурулуп, анын 1-мөңгү саркындысынан ашып өтүп, ушул оң куйманын багытына киришет, караңыз схема 1. Ачык муз менен 2-мөңгү саркындысына чейин көтөрүлүү, ал жерде мөңгүнүн оң жээгиндеги ортоңку моренанын таштардарында лагерди жайлаштырууга болот. Топ 22.08 түшкө жакын ушул жерге жетти. Түштөн кийин чалгындоо жүргүзүп, 2-мөңгү саркындысын айланып өтүүнү тапты. Ошол эле жерде дагы бир жолу акклиматизациялоо үчүн түнөөгө чечти (бул 4-күндүк тоодогу жүрүш эле). 2-мөңгү саркындысы Заря Востока чокусунун капталдарынын алды менен оңго карай айланып өтөт. Бул айланып өтүүнүн кыска участкасында 50–70 метрдей муздуу талкаланган жерлер менен "чуркап" өтүүгө туура келет. Бул участоктон жогору — эки мөңгүнүн кошулган жерине чыгууга болот. Плато менен оң жактагы 3-мөңгү саркындысынын (5368 чокусунан агып түшкөн түндүк бутактын мөңгү саркындысы) четине чейин барууга болот, караңыз ф. 11.1. Мөңгү саркындысын оңдон (орографиалык сол жээк менен) айланып өтүүгө болот. Бул жерде ал татаал эмес — 50 градустук 5–10 метрдик эки же үч дубалча жана мөңгү саркындысынан чыгышта — кең жарык (2 метрге чейин), караңыз ф. 11.2. Жарыкты кандайдыр бир муз тыгын менен жеңип өтүүгө мүмкүн. Мөңгү саркындысынан жогорулаганда мөңгүдө көп жарыктар кездешет, аларды айланып өткөндө 4600 м бийиктикте калың кар катмары башталат, караңыз ф. 11.3. Карлуу платонун үстүндө 5100 м бийиктикте 5368 чокусунун түндүк-чыгыш муз капталын карама-каршы жакта штурм лагерин жайлаштыруу ылайыктуу, караңыз ф. 11.4. Плато 5100 м бийиктикке топ 24.08 эрте менен көтөрүлдү. Чатырларды жайлаштырып, 11:30 чамасында чокуга чыгууга жөнөштү, караңыз 12-бөлүм.

    11. ШТУРМ ЛАГЕРИНЕ ЖЕТҮҮ ЖОЛУНУН ФОТОСУРЕТТЕРИ

Ф. 11.1. Чыгыш Кызылсу мөңгүсүнүн оң куймасынын түндүк бутагынын оозундагы мөңгү саркындысы (3-мөңгү саркындысы, караңыз схема 1). Ф. 11.2. 3-мөңгү саркындысынын аякталышындагы жарык. Ф. 11.3. 3-мөңгү саркындысынан жогору штурм лагерине барар жол. Ф. 11.4. Штурм лагери (5100 м) жана 5368 чокусуна чыгар жол.

12. ЧОКУГА КӨТӨРҮЛҮҮ СҮРӨТТӨМӨСҮ

Штурм лагери 5100 м бийиктикке карама-каршы 5368 чокусунун бергшрунд менен кесилген муз капталы жайгашкан, караңыз ф. 9.1 (техникалык фото).

Бергшрунддан жогору карай капталдын узундугу 240–250 м, тиктиги болжол менен 50°.

Бергшрунд жазы эмес жана кар көпүрөсү аркылуу жеңил өтөт.

Тасмалардын кулап түшүүсүнөн сактануу үчүн аскалардын арасындагы муз тилкеси менен көтөрүлүү сунушталат, ал чокунун чокусунун оң жагына алып барат, караңыз ф. 9.1, 11.4 жана 13.1.

Андан ары:

• кырга чыкканга чейин 5 аркан перилалар.

Кырда чыгышты карай чоң жана кооптуу карниздер жайгашкан. Бул жерде солго бурулуу керек жана карниздин үзүлүү сызыгы менен чокуга чейин көтөрүлүү керек, караңыз ф. 13.2. Эң бийик чекит карнизде жайгашкан, ага көтөрүлүү карниздин кыймылдап кетиши менен кооптуу. Карниздин үзүлүү сызыгынын жанында токтошуу ылайыктуу. Штурм лагерине түшүү көтөрүлүү жолу менен жүргүзүлөт.

Топ штурм лагеринен (5100 м) 24 август күнү 11:30 чамасында чыкты жана 4 сааттан кийин 15:40 та чокуга жетти. Штурм лагерине (5100 м) 17:50 түштү жана андан ары жүргөн жок, анткени чокуга чыгуу акклиматизация үчүн да жүргүзүлдү, ошондуктан келечектеги пландарды аткаруу үчүн 5100 м бийиктикте түнөөгө туура келди. Эртеси күнү (25 август) кечинде команда БЛге түштү.

13. ЧОКУГА ЧЫГУУНУН ФОТОСУРЕТТЕРИ Ф.13.1. 2-участоктун башталышы. Ф.13.2. Чокунун кырдын акыркы метрлери (Андрей Лебедев). Ф.13.3. Карниздин үзүлүү сызыгында чокуда (Андрей Жаров). Ф.13.4. Чокудан чыгышты карай Нура мөңгүсүн курчаган тоолордун панорамасы. Ф.13.5. Чокудан түшүүнүн башталышы. Сол ылдыйкы бурчта түшүп бара жаткан катышуучунун артында тактайча орнотууга мүмкүн болгон аскалуу чыгынды көрүнүп турат. Ф.13.6. Чокудан түшүүнү бүтүрүү. Ф.13.7. Штурм лагеринен түшүп бара жаткан топтун көрүнүшү.

Отчеттун автору — Лебедев Андрей Александрович, 6 сентябрь 2008 ж.