Чыгуу паспорту

1. Чыгуу классы: аскалуу
2. Чыгуу району: 2,96 Дагестандын тоолору
3. Чоку: анын бийиктиги, чыгыш маршруту жана мүнөзү:
   • Шалбуздаг Чыгыш (4060 м), түштүк жактан 2-башняга
4. Сунушталган татаалдык категориясы: 2Б
5. Маршруттун мүнөздөмөсү:
   • бийиктиктердин айырмасы — 400 м, орточо тиктиги — 45°, участоктордун узундугу:
   • I кат. сл. — 340 м, II кат. сл. — 95 м, III кат. сл. — 70 м, IV кат. сл. — 10 м.
6. Кагылган илмектер:
   • аскалуу — 4/0, муздуу — 0/0, шлямбурдук — 0/0, коюлган элементтер — 6/0
7. Жүрүүчү сааттардын саны: 5 саат
8. Түнөгүү саны: түнөбөө
9. Жетекчинин жана катышуучулардын теги, аты, атасынын аты, алардын квалификациясы:
   • Дорро К.З., Шанавазов Ш.З. — 1-спорттук разряд
10. Команданын машыктыруучусу:
    • Козорезов Е.Ф. — 1-спорттук разряд
11. Чыгыш датасы: 28 декабрь 1985 ж.
12. Уюм: Дагестан Мамлекеттик университетинин Тоо клубу

Чокунун жалпы көрүнүшү, мурда өткөн маршруттар белгиленген. —> Биринчи жолу өтүү маршруту жана R0–R3 участоктору. Ошондой эле бийиктик белгилери.

Схемага кыскача түшүндүрмө

Маршруттун төмөнкү бөлүгү Шалбуздаг массивинин төмөнкү аскалуу алкагындагы эң оң жактагы, кенен куюлган жер менен өтөт. Кулyардын аягында "кочкор маңдай" сыяктуу аскаларда таштар жатат — таштар! Ошондуктан оң жакты көздөй жогору бурулуу сунушталат (200 м). Андан ары:

• бузулган аскалуу каптал менен жогору (50 м),
• чокунун жогорку аскалуу алкагынын алдындагы салыштырмалуу тик эмес карлуу капталга (террасага) чыгуу.

Терраса менен, дээрлик бийиктикке көтөрүлбөй, калың карлуу жер менен солго карай басуу (жылдын каалаган убагында кар болот).

Бийиктиги 20 мге чейин жеткен чоң аскалуу блокторду айланып өтүп, 40 метрлик кулуардын түбүнө чыгуу. Кулуар менен, төмөнкү бөлүгүндө карлуу, ал эми жогорку бөлүгүндө шагылдуу, аскадан ажыраган блок түзгөн кыйгач мүнөздүү каминдин алдына келүү.

Камин менен (30 м) солго-жогору. Каминдин төмөнкү бөлүгү кар менен толгон, өтүү эки 3 метрлик дубалдар жана "кочкор маңдай" сыяктуу аскалар менен татаалдашат.

Андан ары текчилик менен солго (10 м) үңкүргө (кире бериш жери — көзөмөлдөө туру).

3 метрлик дубал менен чоң шагылдуу текчиликке чыгуу ("кочкор маңдай", таштар!).

Андан ары текчилик менен солго-жогору (30 м) эки камини бар дубалдын алдына келүү. Эки каминдин каалаганы менен, ички бурчка өтүп, Чыгыш Шалбуздагдын биринчи жана экинчи мунараларынын ортосундагы өтмөккө чыгуу (25 м).

Андан кийин тик кыр менен оңго (15 м) жана жөнөкөй аскалар менен (5 м) жылма 10 метрлик тактага (негизги жер).

Такта менен Чыгыш Шалбуздагдын 2-мунарасына (тур) чокуга чыгуу.

Маршруттун башынан тартып 4–5 саат. Өтмөккө чейинки түшүү жол менен, андан ары биринчи мунараны айланып өтүп, такталар менен байланышкан абалда (200 м) жана бир спорттук түшүү менен Шалбуздаг Башкы жана Чыгыштун ортосундагы өтмөккө (1,5–2 саат). Кар көп болгондо же аба ырайы начар болгондо сунушталат:

• келген жол менен түшүү (2 саат).

Сүрөт 1: 3–4–5–6 участоктор.

Сүрөт 2: Өтмөккө чыгуу. Жогорку бөлүгү R7–R8 жана R8–R9–R10 участоктору. Сүрөт чокудан, жогорудан ылдый тартылган. Такта — негизги участок көрүнүп турат.

Сүрөт 3: R8–R9–R10–R11 участоктору. Пунктир менен Шалбуздаг Чыгыш жана Борбордуктун ортосундагы өтмөккө түшүү жолу көргөзүлгөн.

Эскертүү: 1985-жылдын 28-декабрындагы сүрөттөр, «Смена-символ», Т-43 объективи. Маршруттун схемасы: Шалбуздаг Чыгыш 2Б түштүк жактан.

Маршрутка жакындап баруунун сүрөттөлүшү

ДАССР Ахтын районунун Куруш айылынан (2500 м, Шалбуздаг тоосунун түштүк-чыгыш капталы), Усухчай айылы жакты көздөй жол менен 500 м төмөн карай басып, биринчи жылганын жанында топурак калдыктын туштагы мал айдап өтүүчү жолдо (МАЖ) солго бурулуу. Жол менен 1 саатка жакын оңго-жогору басып, дөбөдөгү мүнөздүү өтмөккө чыгуу. Андан ары саздак жер, чөп менен капталган, "Чоң таштар" жанындагы негизги лагердин ордуна чейин басып баруу. Куруш айылынан — 1,5 саат.

Негизги лагерден:

• Шалбуздаг тоосунун багыты боюнча топурак кырлар менен басып баруу.
• Андан кийин орто тиктеги шагылдуу жана карлуу капталдар менен Шалбуздаг тоосунун төмөнкү аскалуу алкагындагы оң жактагы кенен кулуарга чейинки маршруттун башталышына чейин басып баруу.

Негизги лагерден — 3–3,5 саат.

Чыгыш районун карта схемасы

• Негизги лагерь
• Мал айдап өтүүчү жол (МАЖ)
• ГКХ — Чоң Кавказ кырка тоосу