№ 446(2)

Көкөлөө паспорту

Техникалык көтөрүүлөр классы.
2.10. Кавказ, Дагестан тоолору, Чехы-Чай капчыгайы.
Ерыдаг, 3925 м, R31–R32 пункту, Михайлов А.нун 1982 ж. ТБ дубалдын оң бөлүгү аркылуу жүргөн маршруту, аскалуу.
6А кат. сл., 5-жолу басып өтүү.
Маршруттун мүнөздөмөсү: маршруттун бийиктиктер айырмасы — 900 м, маршруттун узундугу — 1300 м, дубалдык бөлүктүн бийиктиктер айырмасы — 880 м, дубалдык бөлүктүн узундугу — 1130 м, дубалдык бөлүктүн орточо тиктиги — 75 °, I кат. сл. бөлүктөрүнүн узундугу — 150 м, II кат. сл. — 50 м, III кат. сл. — 85 м, IV кат. сл. — 135 м, V кат. сл. — 785 м, VI кат. сл. — 95 м; ИТО колдонуу менен өтүлгөн аралык — 92 м, анын ичинен A1 — 7 м, A2 — 75 м, A3 — 10 м.
Колдонулду: 147/60 бекиткичтер, 100/4 аскалуу илгичтер, 12/5 шлямбурдук илгичтер. Алардын ичинен — мурда урулган илгичтерди колдонуу — 3 даана (тазартылбаган), өзүлөрүнүн калтырган аскалуу илгичтери — 2 даана, мурда урулган шлямбурдук илгичтерди колдонуу — 10 даана, өзүлөрүнүкү — 2 даана.
Команданын жүрүү сааты — 42,5, анын ичинен алдын ала кечки иштетүү — 11,5, жүрүү күндөрү — 5.
Түнөгөн жерлери: 1- түнөө — штурмдук лагерде (2800 м) алдын ала иштетүүдөн кийин, 2- түнөө (3320 м) — эки киши отурган абалда, бирөө гамакта, 3- түнөө (3500 м) — үчөө тең текчеде жарым жатып, 4- түнөө (3700 м) — майда таштуу текчеде эки киши отурган абалда, бирөө гамакта.
Катышуучулар: жетекчи — Согоконь Владимир Александрович, КМС; катышуучулар — Слободенюк Юрий Юрьевич, КМС; Горяев Анатолий Эрднигоряевич, 1-сп разряд.
Машыктыруучу: Муртазалиев Зиябудин Муртазалиевич.
Алдын ала иштетүү 15 сентябрь 1998 ж. Маршрутка чыгыш 16 сентябрь 1998 ж. Чокуга чыгыш 19 сентябрь 1998 ж. Кайтыш 19 сентябрь 1998 ж.
Уюм: Дагестан Республикалык издөө-куткаруу кызматы, РФ МЧС.

Махачкала – 1998 жыл

Команданын тактикалык аракеттери

Биринчи күнү маршрутту иштетүүгө Согоконь В.А. Слободенюк Ю.Ю. дуэти чыкты. Биринчи жипти, 40 метрлик каминди биринчи болуп Согоконь иштетти. 40 м иштеп бүткөндөн кийин жетекчи алмашты. Экинчи жипти — жантайыңкы текче боюнча өтүүнү — биринчи болуп Слободенюк иштетти. Экинчи жиптен кийин ылдый дюльфер жасоо чечими кабыл алынды.

Эртеси күнү Согоконь — Горяев — Слободенюк үчтүгү саат 6:00до базалык лагерден чыкты. Саат 8:00до Горяев — Согоконь дуэти иштей баштады. Биринчи Горяев иштейт. 80 метрлик ички бурч, андан кийин 30 метрлик кичине дубалга чыгуу (85 °). Андан соң 40 метрлик ички бурч аркылуу өөдө чыгуу (85–90 °). Монолиттүү жалтырак дубалдар, өтө татаал альпинизм.

Топ алдын ала пландаштыргандай биринчи түнөөгө чыкты (1 көзөмөлдөө тур). Слободенюк түнөөгө даярдана баштады, ал эми Горяев — Согоконь дуэти иштетүүнү улантышты.

Биринчи жипти оңго, шыңгаган дубалдын астына чейин Горяев иштетти.
Андан кийин биринчи Согоконь иштей баштады.
Крюконогторду колдонуп, шыңгаган асканын үстүнөн — 30 метрлик ички бурчка кирер жерден баштап өтүп, андан текчеге чыкты.

Иштетүүнү аяктаган дуэт түнөөгө түштү, бул убакытка чейин Слободенюк гамакты илип, эки кишиге ылайыкташтырып текчени тазалады.

17 сентябрь 1998 ж. Эртеси күнү топ перила аркылуу өөдө көтөрүлүп, андан ары иштөө үчүн даярданды. Биринчи Горяев иштейт, Согоконь ага камсыздандыруу жасады.

18 сентябрь 1998 ж. Эртеси күнү, перила аркылуу өтүп, Согоконь — Горяев дуэти иштей баштады. Биринчи Согоконь иштейт. Үчүнчү жиптен кийин маршруттун кыйын бөлүгү талкаланган аскалардан турду, төртүнчү жипте топ текчеге чыкты. Түнөөгө даярдануу чечимин кабыл алды. Катуу шамал, туман, көрүү аралыгы 5 м.

19 сентябрь 1998 ж. Эртең менен аба ырайы жакшырды, Согоконь — Горяев дуэти иштей баштады. Биринчи Согоконь иштейт. Бул өтө оор болду, анткени бир да нерсени уруу мүмкүн эмес эле. Бул психологиялык лазание, астыңдан бүткүл дубал көрүнөт, тиктик 85 °. Андан кийин топ текчеге чыкты. Биринчи Горяев иштейт, Слободенюк камсыздандыруу жасады. Текче боюнча оңго-өөдө чокунун алдындагы аскалуу таштандыларга чыга турган дубалдын астына чыкты. Таштандылар менен 150 м чокудагы турга чейин.

Байланыштардын иштөө системасы мурунку көтөрүүлөр боюнча иштелип чыккан. Биринчи альпинистке камсыздандыруу кош жип аркылуу жасалды, андан кийинкилери үчүн алдын ала жогорку камсыздандыруу жасалат. Жиптер талаптарга жооп берди (УИАА).

Эки түнөө пландаштырылган, үчүнчү түнөө — күчтүү шамал жана тумандан улам мажбурлап түнөө. Сыргап кетүүлөр жана травмалар катталган жок. Жетекчилердин алмашуусу аң-сезимдүү түрдө жүрдү. Команда маршрутту өтүүгө моральдык жана физикалык күчү жете тургандай кылып пландаштырды. Снаряжение толугу менен колдонулду:

илгичтер;
френддер;
гекс;
стопера;
роксы.

Дубалдагы кыйынчылыктар:

суу дээрлик жок;
жогорку бөлүктөрүндө карлар жана булактар кездешет;
түштөн кийин 14:00дон кийин абдан ысык болот.

Төмөндө дайыма байкоочу турду, ал каалаган убакта куткаруу тобу менен байланыша алды.

Маршруттун сүрөттөлүшү

Маршруттун башталышы (3100 м) «муздак бурчтун» алдындагы майда таштуу карнизде — текче, андан ички бурч менен өөдө (R1–R2). Лазание татаалдашат:

көп өлчөмдөгү эңилчек;
жылма жана нымдуу дубалдар менен.

Андан оңго карай текче боюнча — этият болуңуз! Таштар кулап турат! Жантайыңкы камин аркылуу — ички бурчтар системасына (R2–R3). Бурчтар системасы аркылуу — бир бурчтан экинчисине өтүп. Лазание өтө татаал:

бурчтар нымдуу;
көп эңилчек;
бурчтарды тик дубалдар бекитип турат.

Тышкы бурчтан оңго, дубал аркылуу 40 метрлик ички бурчтун алдына чыгуу (R3–R7). Монолиттүү жалтырак дубалдар. Ички бурч аркылуу — жантайыңкы текчеге чыгуу жана андан карнизге чыгуу. Биринчи түнөө. Солдо шлямбурда 1 көзөмөлдөө тур (R7–R8).

Түнөөдөн оңго-өөдө шыңгаган жарыкка чейин (R8–R9). Жарык аркылуу — ички бурчка кирүү жана андан текчеге чыгуу (R9–R11). Андан өөдө ички бурчка чейин (R11–R12), кар, суу. Майда таштуу кулуар аркылуу чоң таштуу текчеге чыгуу (R12–R13) дубалдын алдына чейин. Бул дубал аркылуу жогорку шлямбурга чейин, жана маятник менен оңдон солго карай каминге кирүү. Андан дубалдар аркылуу өөдө 150 метрлик каминдин түбүнө чейин. Көңүл буруңуз! Таштар кулап турат! Лазание татаал (R13–R17). Түнөөлөр.

Түнөөлөрдөн солдон оңго ички бурчка кирүү. Бурчтун алгачкы 80 метри эки жапкыч менен татаалдашат, негизинен чоң бекиткичтер колдонулат, илгичтерди уруу кыйын (R17–R19). Үч шлямбурдук илгич урулган. Жарыктын өзү да абдан нымдуу, кээ бир бөлүктөрү эңилчек менен капталган. Станция R15 — илинип турган абалда.

Андан кийин маршруттун эң кыйын бөлүгү келет — жапкыч карниз. Карниздин сол жагын айланып өтүү (R19–R21). Карниздин үстү өтө талкаланган жана абдан нымдуу. Станция R18 — эки шлямбурлуу.

Андан ары бурч жана кулуар аркылуу оңго-өөдө (R21–R22). Көңүл буруңуз! Бул бөлүктөрдө таштар көп кулайт. Тирүү таштар көп. Өтө этият болуу керек. Дубал жана ички бурчтун оң жагы менен өткөндөн кийин майда таштуу кулуарга чыгат. Кулуар аркылуу солго-өөдө кичине ички бурч аркылуу өтүп — чоң таштуу текчеге чыгат, станция R21 (R22–R27).

Станциядан солго дубал боюнча, тик аскалар, рельефи лазание үчүн жакшы, бирок илгичтер жана бекиткичтер барбайт. Психологиялык лазание. Астыңда бүткүл дубал көрүнөт. Сол жактан суу агып турат, аскалар нымдуу, айрым жерлери муз.

Чыгуулар:

майда таштуу кулуарга;
оңго жантайыңкы камин аркылуу текчеге чыгуу (R27–R32).

Текче кар менен капталган, андан дубалдын алдына чыгуу керек, дубалдын оң жагында илгич жана оттяжка бар. Дубалдын жогорку бөлүгү абдан талкаланган. Өтө этияттык менен чыгуу керек. Андан ары: