Көчүрмөнүн паспорту

1. Дубалга чыгуулар классы.
2. 2.10. Кавказ, Дагестан тоолору, Чехычай капчыгайы.
3. Ерыдаг, 3925 м, пункт 31–32, Михайлов А.нун маршруту 1982 ж., ТБ дубалдын оң бөлүгү менен, аскалуу.
4. 6А кат. таж., "беспрохождение".
5. Маршруттун мүнөздөмөсү: деңгээлдердин айырмасы 880 м, дубалдын узундугу 960 м, орточо тиктиги 70°, дубал бөлүгүнүн узундугу 1125 м, участкалардын узундугу: 2 кат. таж. — 45 м, 3 кат. таж. — 120 м, 4 кат. таж. — 130 м, 5 кат. таж. — 770 м, 6 кат. таж. — 60 м, анын ичинен А3 колдонуу менен чыгуулар — 20 м; жасалма таянычтар: A1 — 25 м, A2 — 15 м, жалпы өтүлгөн ЖТ колдонуу менен: 60 м; участкаларда: 5 кат. таж. — 25 м, 6 кат. таж. — 35 м.
6. Колдонулган: закладдык элементтер 122/29, аскалуу илгичтер 118/9, шлямбур илгичтери 10/3. Алардын ичинен мурда кагылган аскалуу илгичтер колдонулган жана чыгарылган эмес 4 даана, маршрутта өз илгичтери калтырылды 2 даана, мурда кагылган шлямбур илгичтер колдонулган 10 даана.
7. Команданын жүрүү сааты — 28, күндөр — 3. Анын ичинен 2,5 саат кечки иштетүү жана 27,5 саат — дубалда.
8. Түнөгүчтөр: 1-чи (3250 м) карниздин алдында илинген гамакта жарым жаткан абалда, бешөө чатырда; 2-чи (3450 м) карниздин алдында. Үчөө жарым жаткан абалда нишада, бут алдына гамак илинген, экиөө полкада отурган абалда.
9. Жетекчи: Смотров Сергей Иванович, КМС. Катышуучулар:
   • Алиев Шамхал Рамазанович, 1-чи сп. разряд
   • Дорро Константин Эдуардович, КМС
   • Леонов Пётр Георгиевич, КМС
   • Пашук Евгений Григорьевич, КМС
10. Машыктыруучу: Леонов Пётр Георгиевич, КМС.
11. Маршрутка чыгыш — 5 июня 1994 ж. Чокуга чыгыш — 7 июня 1994 ж. «Ерыдаг» а/б кайтуу — 8 июня 1994 ж.
12. Уюм: Дагстан Республикасынын спорт, жаштар жана туризм боюнча мамлекеттик комитети. Махачкала — 1994 —

Команданын тактикалык аракеттери

Убакыт жана түнөөч жерлер боюнча тактикалык пландан четтөөлөр болгон жок. Команда эң сонун иштеп, планга ылайык, атүгүл бир аз алдыга озунуп да иштелди.

• Биринчи күнү 5 июня 1994 ж. түнөөч жайга бир саат алдын жетишти (18:00 ордуна 17:00), бул аянтчаны уюштурууга көбүрөөк көңүл бурууга жана убакыт бөлүүгө мүмкүндүк берди. Дорро К. менен Смотров С. дуэтү дагы эки арканды иштеп, 19:30 саатта түнөөчкө түштү.
• Экинчи түнөөчкө 6 июня 1994 ж. 30 мин алдын жетишти (17:00 ордуна 16:30), бул Смотров — Дорро дуэтин тыныгууга жана кыйын ички бурчту бир арканга иштетүүгө убакыт менен камсыз кылды, ошондой эле суу үчүн музду чогултууга мүмкүндүк берди. Смотров түнөөчкө 19:30 саатта түштү.
• Үчүнчү күнү 7 июня 1994 ж. команда 16 аркан иштеп (2 алдын ала иштелген). 2-чи контролдук турга 11:00 саатта так жетти.
• Дорро үчүнчү, эң тик аркан R16–R17 менен 45 мин өттү. Жалпысынан топ бул күнү эң сонун чыдамкайлык жана даярдык көрсөттү.
• Платоого 19:30 саатта чыгышты (планы 20:00) жана 20:00 саатта чокуга чыгышты, пландан 30 мин алдын орундатты. Команда шагылдуу талаага түшүп, эки асканы байланыштырып турган бөксө жонго түштү жана булактын жанынан түнөөгө токтоду.
• Эртеси 8 июня 1994 ж. 12:00 саатка чейин «Ерыдаг» а/б жеттик.

Байланыштардын иштөө тутуму мурунку көтөрүүлөр боюнча иштелип чыккан.

• Биринчи күнү R0–R8 жана R8–R12 участкаларында Дорро К. иштеп жатты.
• Экинчи күнү 6 июня 1994 ж. R12–R18 жана R18–R21 участкаларында Смотров С.В. жетектеди.
• Үчүнчү күнү 7 июня 1994 ж. Дорро — Смотров R21–R41 жетекчи байланышы болду. Лидерлердин алмашуусу так план боюнча өттү.

Биринчиликтин коопсуздугу — кош аркан (УААА), белге тагынган амортизатор.

Кыймылдын орточо ылдамдыгы саатка 41 м болду, бирок арканды өтүүнүн чыныгы ылдамдыгы (тыныгууларды жана кечки иштетүүлөрдү эске албаганда) 45 мин түздү. Мындай маршрут үчүн бул сонун натыйжа. Тыныгуулар пландалган түнөөч жерлерде, ошондой эле 7 июня 1994 ж. R32 түйүндөгү полкада өткөрүлдү, ал жерде суу жана таштардан жашынып турган ниша бар. Жылуу суусундук (примус!) жана жогорку калориялуу тамактануу камсыз болду.

Түнөөч жерлер коопсуз болду, алардын орду так тактикалык планга дал келди.

Жыгылуулар жана жаракаттар болгон жок. Лидерлердин алмашылышы жана жакшы өтүлгөн участкалар ийгиликтүү альпинизмге мүмкүндүк берди. Ички бурчтарда да ийгиликтүү өтүштү. Команда физикалык жана моралдык күчтөрүнүн запасы менен өтө алды. Снаряжение толугу менен пайдаланылды. Ар түрдүү профильдеги закладкалар жана френддерди колдонуу жумушту максималдуу жеңилдетүүгө мүмкүндүк берди. Дубалдагы көйгөйлөр:

• 13:00 ден кийин ысык
• суунун белгилүү жерлерде гана болушу

Аба ырайы бардык көтөрүлүү учурунда жакшы болду. Байланыш толугу менен жана убактысында жүргүзүлдү. Спасотряд «Ерыдаг» а/б б/лагда болду.

Маршруттун сүрөттөлүшү

Маршруттун башталышы (3000 м) "муздак бурчтун" алдындагы шагылдуу карниздин сол жагындагы текелердин маңдайында.

• Полка, андан ички бурч менен өйдө карай, ал камин болуп өтөт. Скалолазание (уч. 1–3).
• Андан соң оңго карай полка менен жантык каминге жана ички бурчтар системасына.
• Көңүл буруңуз! Уч. 0–5 "таштар менен аттырылат".
• Бурчтар системасы менен, рельеф боюнча бир бурчтан экинчисине өтүп турат. Нымдуу скалдар жана мамык чөп бар.
• Эки аркандан соң ыңгайлуу полка R4.
• Түз эле өйдө карай, бурчтар тик дубал менен бекитилген.
• Оңго карай сырткы бурчтун артына жылуу керек, бут алдында тереңдик.
• Жарылууга жакындап, R5 отколунун алдына басуу керек.
• Станциядан тик ички бурчка, андан соң ачык дубал менен, оңго-өйдө карай карниздин алдына жылуу керек.
• R6 станциясы ыңгайсыз.
• Андан солго-өйдө сырткы бурчтун артына.
• Андан соң нымдуу ички бурч менен өйдө, мамык чөп, жагымсыз жер, рельеф вертикалдуу.
• Андан соң жантык полка (3250 м). Биринчи түнөөч.
• Сол жактан шлямбурда к.т.

Түнөөчтөн оңго карай сырткы бурчтун артына жана андан кийин дубал менен R8 отколуна отшелер системасын бойлоп. Өйдө жарылуу менен жана ички бурч менен чоң шагылдуу полкага R9. Андан соң өйдө текелердин маңдайы менен ички бурчка. Суу, кар. R10 скал куполуна 20 м жетпей, солго кулуар аркылуу жана тик дубалча менен; жаракалар жабык, нымдуу, мамык чөп, жөөлөр, текелердин маңдайы (уч. 14–16).

Андан соң жылма скалдар менен солго жана андан кийин оңго карай ички бурчка, тегиз аянтчага. Мына (3460 м) экинчи түнөөч. Кичинекей ниша. Андан соң оңго-өйдө отколдор менен Чоң ички бурчтун түбүнүн алдына. R14 станциясы откоддо. Андан соң өйдө; ИЖО менен кыймыл алмашып турат скалолазание менен, жарака кеңири 15 см, чоң френддер жана гекстер жүрөт. Бурчтун сол дубал 90°, ал эми оң жактык тиктиги өзгөрүп, 2 карниз менен бекитет, эң чоң карниз участоктун аягында. Бурчтун оң жагындагы дубал ак мрамор менен — жылма участкалар. Үч шлямбур: бири ортосунан оң жактагы дубалда, экинчиси карниздин ийилишинде, акыркысы — станциянын жанында. Станция илинип турат (R15). Бул — скалолазание үчүн эң татаал аркан. Сол жактагы дубалда скай-хок үчүн раковиналар бар. Андан кийин тиктик 80° чейин төмөндөйт. Скалы мамык чөптүү, ишенимсиз. Ички бурч менен жүрүп, полканын алдынан оңго карай жылат (уч. 22–23). Карниздин алдында тегиз полка, мында эки шлямбур R16, контролдук тур 2. Төрт кишиге арналган отурган түнөөч мүмкүн. Андан кийин бурчтун үчүнчү арканы, ИЖО жагынан эң насыщенный. Алгачкы 10 м өтүү кыйын. Скалы бузулган, андан кийин тик, бирок рельеф бай, ар түрдүү закладкалар жүрөт. R17 эки шлямбур бар.

Андан кийин бурч жана кулуар менен оңго-өйдө R18. Станциядан өйдө, бирок оңго карай жылып, станциянын үстүнөн өтпөй, скалы бузулган, таштар! Илгичтер узун жана чоң. Андан кийин жөөлөр менен өйдө жана солго. Таштар! R20 "морковкага" станция уюштуруу керек. Солго карай ийилген жерине полкага жылуу. Кар, суу. Андан кийин полка төмөндөп, карга өтөт, анда шаркыратма бар. Мына R21. полкадан өйдө-солго, тик скалдар, скалолазание үчүн рельеф бай, бирок илгичтер жана закладкалар жүрбөйт. Психологически жагымсыз аркандар (уч. 32–35).

R23:

• кальций менен толгон жаракалар,
• жука болоттон жасалган катуу илгичтер керек.

Андан кийин солго-өйдө ички бурчка чыгуу керек. Сол жактан суу агып жатат, скалы нымдуу. полка менен оңго (уч. 37–38) эки арканда ички бурчтун алдына. Андан кийин кийинки полкага R28. полка жана дубалча менен платоого (3880 м). өйдө чокуга карай шагылдуу жантайма менен. Чокуда тур (3925 м). Түшүү 2А аркылуу "Ворота" аркылуу.

Тартуунун датасы жана убактысы: 10 июня 1982 ж., 15:00 Объектив: «Гелиос — 44 — М» Фокустук аралык: 58 мм Дубалга чейинки аралык: 10 км Тартуу пунктунун карта-схемада белгиси: № I Тартуу пунктунун деңиз деңгээлинен бийиктиги: 2600 м