Шхельда Чыгыш менен «Шхельда» альплагерден (4–5 адам) «Шхельдинские ночёвкиге» чейинки жол маршрут 111де айтылган. «Шхельдинские ночёвоктан» (түнкү саат 1:00дөн кеч эмес чыгуу керек) мөңгүнү кесип өтүп, Чыгыш кыр – «араанын» Шхельда Чыгыш чокусуна түшүүчү кең муздуу-кардуу Түндүк борбордук кулуарга чыгышат. Көчкү агымы менен кулуарга көтөрүлүп, анын ортосу менен, андан кийин сол тарабына жакын 400–500 м өйдө (кар көчкүлөр, таштар!). Андан ары жарыктар жана муздуу талкаландылардын арасы менен 200 м өйдө-солго. Кулуардын жогорку бөлүгүн бүт бойлой оң скалалардан сол скалаларга чейин кесип өткөн чоң бергшрундду сол тараптан айланып өтүп, тик муздуу 80 метрлик жантайма менен кулуардын сол жээгинин скалаларына чейин көтөрүлүү керек. Скалалардын дубалдарынын алды менен өйдө карай тик муз жантайма менен скаланын кулуарга чыгып турган тумшугуна чейин. Тумшукту анын үстүндөгү кулап турган скалалар аркылуу кесип өтүп, алардын астындагы майданчага чыгып, андан негизги кулуардан солго карай кеткен кардуу кулуарга чыгышат. Алгач чакан кулуардын сол жагынын скалалары жана муз кыры менен өйдө көтөрүлүп, андан кийин оңго карай чакан кулуарды кесип өтүп, талкаланган скала жалча аркылуу Борбордук кулуардын муздуу жантаймасына чыгышат. Муздуу жантайма менен сол жактагы скалаларга жакын тартып, Шхельда Чыгыш чокусунун Чыгыш кырдын Гарф ээрчээси – эңкейиш бөлүгүнө чейин көтөрүлүшөт. Ээрчээнин ортосундагы жандармдын чокусундагы майданчада бивуак. «Шхельдинские ночёвоктан» 12–14 саат. Ээрчээден оңго карай бурулуп, «араанын» чоң жандармын сол тараптан айланып өтүшөт. Анын артынан «араанын» түштүк жагы менен чокунун мунарасынан түшүүчү кулуарга чейин түшүшөт. Кулуарды траверс жасап өтүп, «Петух» жандармынын Түндүк кырынын скалаларына чыгышат. Орточо кыйындыктагы скалалар менен кыр аркылуу майданчаларга чейин көтөрүлүшөт. Алардан оңго карай кулуарга чыгып, аны менен 100 м өйдө (таштар, илмек аркан менен камсыздандыруу!). «Петух» жандармы менен Шхельда Чыгыш чокусунун скала көтөрүлүшүнүн ортосундагы Түштүк кырдын курч ээрчээсиндеги майданчага чейин. Ээрчээде бивуак. Ээрчээдөн Шхельда Чыгыш чокусуна чейинки жол 100 маршрутта берилген. Маршруттун узактыгы – 5 күн. 4 адамга атайын жабдуулар: негизги аркан — 2×40 м, түшүүгө репшнур — 40 м, керектелүүчү репшнур — 10 м, скала илмектери — 12–15, муз илмектери — 5–6, скала балкалары — 2, карабиндер — 10–12, маңдай чырактары — 4, мышыктар — 4 жуп, чатыр — 1. Мүмкүн болгон бивуактардын орду – бардык майданчаларда. («Баксанская долина», А.Ф. Наумов)
Комментарийлер
Комментарий калтыруу үчүн кириңиз