Эльбрус массивинин траверси И. Евсеевдин маршруту (4А кат. сл.) боюнча Кюкюртлю чокусунун Түштүк дубалынын кулуары аркылуу чыгып. Терскол айылынан (4–6 кишилик топ) Хотютау ашуусуна чейинки жол 32-маршрутта берилген. Хотютау ашуусунан — шагыл таштар менен ылдый карай, андан ары Кюкюртлю чокусунун Түштүк-батыш дубалдарына туташкан Батыш кырга чейин жол жүрүп, Уллукам дарыясына түшүү керек. Дарыядан оң жээгине өтүп, чөптүү капталдар менен өйдө карай Кюкюртлю чокусунун Түштүк-батыш дубалына туташ Батыш кырына чыгуу керек. Шагыл таштар, андан соң жөнөкөй, бирок тик скалдуу карлуу контрфорс аркылуу же оң жагынан кулуар (таш кулашы мүмкүн!) аркылуу Батыш кырга чейин көтөрүлүү керек. Андан оңго карай бурулуп, анча-санда бийиктиктери өзгөрүлүп туруучу жөнөкөй жана жазы кыр аркылуу Кюкюртлю чокусунун Түштүк-батыш дубалдарынын алдына чыгуу керек. Кырдын дубал алдындагы бөлүгүндө — баштапкы бивак. Уллукам дарыясынан 5–7 саат. Батыш кырдан (түнкү 2–3 саатта чыгыш керек) мөңгү-карлуу каптал аркылуу Кюкюртлю чокусунун түштүк дубалдарынын алдына чейин траверс жасоо керек (таштар кулашы мүмкүн!). Бул каптал көп сандаган таш кулашы мүмкүн болгон кулуарлар жана контрфорстар менен кесилишкен. Кюкюртлю чокусунун өскөктүн Түштүк дубалдарынын Чыгыш контрфорсуна чейин баруу керек. Бул жерде солго бурулуп, кардуу жантайма бөлүгүнө чейин Чыгыш контрфорсу менен көтөрүлүү керек. Бул контрфорстун карлуу жантаймасында — бивак. Батыш кырдан 4–6 саат. Бул бөлүктү эртең мененкилик сааттарда (таштар кулашы мүмкүн!) өтүү керек. Кюкюртлю өскөктүн Түштүк дубалдарынын Чыгыш контрфорсунун карлуу жантаймасына чейин жетүүнүн экинчи варианты 36-маршрутта сүрөттөлгөн. Контрфорстун жантаймасынан (түнкү 2–3 саатта чыгыш керек) оңго карай жазы карлуу Түштүк кулуарга түшүү керек жана аны оңго карай траверс аркылуу кесип өтүү керек (кар көчкүлөр, таштар кулашы мүмкүн!). Кулуардын оң жагы менен өйдө карай көтөрүлүү керек, андан кийин анын сол жагына өтүп, дубалдардын тушунда — өйдө карай, андан ары кулуардын сол жагындагы жөнөкөй жана ортоңку кыйынчылыктагы скалдар менен кулуардын кууш бөлүгүнө жана анык солго карай өтө тик бурулган жерине чейин көтөрүлүү керек. Түштүк дубалдардын Чыгыш контрфорсунун карлуу жантаймасынан — 4–4,5 саат. Бул жерде оңго карай траверс аркылуу (таштар кулашы мүмкүн, кар көчкүлөр) оң жактагы скалдарга өтүү керек жана кар баскан ортоңку кыйынчылыктагы скалдар менен карлуу жантаймага чейин көтөрүлүү керек. Карлуу жантайма менен андан ары кырдын жөнөкөй скалдары менен өйдө карай. Кырдын ичиндеги дубалча оң жактагы текчелер менен айланып өтүү керек жана анын артында карлуу жантайма менен Кюкюртлю өскөктүн негизги кырына чейин көтөрүлүү керек. Андан солго бурулуп, кар баскан жантаймалар менен Кюкюртлю чокусуна чыгыш керек. Түштүк дубалдардын Чыгыш контрфорсунун карлуу жантаймасындагы бивактан — 8–10 саат. Кюкюртлю чокусунан кар баскан жантаймалар менен Эльбрустун Батыш жантаймасына чейин көтөрүлүү керек. Жантайманын артындагы кичине ийилген жеринде — бивак. Кюкюртлю чокусунан 2–2,5 саат. Ийилген жерден кар баскан жантаймалар жана капталдар менен жогору карай Эльбрустун Батыш чокусунун Түндүк-батыш скалдуу жалчасына чейин көтөрүлүү керек. Андан жогору карай жалчанын жөнөкөй, бирок тик скалдары менен же жалчанын скалдарынын жанындагы карлуу капталдар менен — Эльбрустун Батыш чокусуна чейин баруу керек. Жантаймадан 5–6 саат. Батыш чокусунан «Приют Одиннадцати» аркылуу түшүү 30 жана 31-маршруттарда сүрөттөлгөн. Маршруттун узактыгы — 4 күн. 4 кишиге атайын жабдуулар: негизги аркан — 2×30 м, репшнур — 1,5 м, скалдуу илгичтер — 5, муздуу илгичтер — 4–5, скалдуу балкалар — 2, карабиндер — 8–9, кошки — 4 жуп, маңдайга илинме фонарлар — 4, чатыр — 1. Мүмкүн болгон бивактардын жерлери — Кюкюртлю чокусунун түштүк дубалдарынын алдындагы контрфорстордо жана Эльбрус массивинин кар баскан жантаймаларында жана капталдарында. «Баксан өрөөнү», А.Ф. Наумов
Комментарийлер
Комментарий калтыруу үчүн кириңиз